# Het handboek van &kappname;

## Inleiding

### Speltype:

Kaart

### Aantal mogelijke spelers:

Eén

Om een patience-spel te spelen hebt u, zoals de naam al suggereert, geduld nodig. Voor eenvoudige spellen, waarbij de manier waarop de spel verloopt alleen afhankelijk is van hoe de kaarten zijn gelegd, is uw geduld mogelijk het enige dat u nodig hebt.

Maar geduldspellen betekent ook dat u de tijd moet nemen om uw strategie uit te stippelen en vooruit moet denken om te kunnen winnen.

Alle patience-spellen uit dit pakket hebben met elkaar gemeen dat u de kaarten in een speciale volgorde gebruikt — verplaatsen, omdraaien en herordenen.

## Hoe te spelen

### Doel:

Herschik de kaarten op kleur en volgorde in zo weinig mogelijk verplaatsingen.

Omdat &kappname; een veelvoud aan verschillende solitaire spellen biedt, is er geen recht-toe-recht-aan handleiding die bij elk van deze spellen past. Het is daarom essentieel dat u elke individuele subsectie van de sectie Spelregels, strategieën en tips leest voordat u met een versie begint waarmee u niet vertrouwd bent.

Er zijn in feite twee typen solitaire-spellen – zij die u de kaarten laten sorteren volgens dezelfde kleur en zij die u de kaarten laten sorteren volgens afwisselende kleur. U kunt gemakkelijk bepalen welk spel u wilt proberen met de trial-en-error methode. Als u eenmaal weet waarmee u van doen hebt is de rest gemakkelijk; blijf de kaarten sorteren en sorteren en verzamel die overeenkomen.

Let echter van het begin afgoed op uw kaartstapels. Verplaats individuele kaarten in een rustig tempo. Kijk of ze elders meer bruikbaar zijn.

Voor extra hulp kunt u snel een kijkje nemen in de statusbalk. Elk van de spellen heeft een ingebouwde oplosser die u informeert of het spel dat u nu aan het spelen bent beëindigt kan worden of niet. Als u ziet dat de oplosser het huidige spel niet kan oplossen, dan is de kans groot dat u dat ook niet kunt. Op dat punt kunt u of het huidige spel herstarten of een volledig nieuw spel starten.

### Notitie:

Solitaire spellen spelen helpt u om het bereik van uw aandacht te verbeteren en uw concentratievermogen te verhogen.

## Spelregels, strategieën en tips

### Algemene regels

Een kaartspel bestaat uit een of meer kaartdeks van 52 kaarten elk. Elk dek bevat de volgende kleuren:

| Klavers
| Schoppen
| Harten
| Ruiten

Elk van de vier kleuren bevatten de volgende kaarttypes: aas, twee, drie, vier, vijf, zes, zeven, acht, negen, tien, boer, vrouw en heer.

De complete kaartenorde heet een familie. Er zijn echte families en alternerende. De echte families zijn alle kaarten uit een type (⪚ harten). In de alternerende families veranderen de kleuren van de een naar de ander, tussen de zwarte kleur (schoppen en klavers) en de rode kleur (harten en ruiten).

Als een familie niet compleet is, dan wordt dat een reeks genoemd.

Het spelveld van &kpatience;

Er zijn een paar verschillende onderdelen in een typisch patience-spel. Deze worden hierna beschreven.

1. Talon

- Bij aanvang van elk spel zijn de kaarten in het dek geschud. Maar niet in alle spellen zijn alle kaarten uitgedeeld, soms blijven een aantal kaarten achter in het dek. Deze kaarten zijn omgekeerd op de zogenaamde talon geplaatst. Deze kunt u eenvoudig terugvinden, in de meeste spellen is het de enige stapel kaarten met de rug naar boven.

2. Reststapel

- Veel spellen gebruiken een reststapel met kaarten die van de talon zijn genomen. Klikken op de talon veroorzaakt het omdraaien van de kaart en plaatsing op de reststapel, waarmee deze in het spel komt.

3. Sorteerstapel

- De soorteerstapels zijn de plaatsen waar uw kaarten eindigen. Het spel is typisch gewonnen wanneer alle kaarten in de juiste volgorde naar de sorteerstapels zijn verplaatst. Het aantal sorteerstapels en de vereiste volgorde varieert van spel tot spel.

  De meeste spellen beginnen met lege sorteerstapels. Het kiezen van de actie Laten vallen uit het menu of werkbalk laat &kpatience; door alle stapels lopen en zo veel mogelijke kaarten naar de sorteerstapels verplaatsen als mogelijk is. Als u de instelling Automatisch plaatsen activeren hebt ingesteld, dan zal &kpatience; op elk moment een Laten vallen proberen.

4 Speelstapels

- Deze stapels zijn degenen waar het eigenlijke herordenen plaatsvindt. De regels voor deze stapels verschillen per spel. Sommige tonen alle kaarten, anderen weer niet. Bij sommigen mag u slechts één kaart per keer verplaatsen, bij anderen weer alle kaarten, &etc;

### Spelregels voor individuele spellen

#### Klondike

Klondike is het beroemdste patience-spel — zeer waarschijnlijk komt dit doordat het wordt meegeleverd met een veelgebruikt besturingssysteem. Het spel wordt met één kaartdek gespeeld.

Het doel van Klondike is om alle kaarten als echte families oplopend op de sorteerstapel te leggen. Dit gaat gemakkelijker wanneer alle kaarten met het plaatje omhoog op de speelstapels liggen.

De kaartreeksen op de speelstapels dienen daar aflopend worden geplaatst. De kaartkleuren dienen om-en-om (rood en zwart) gebruikt worden. U kunt hele reeksen of delen daarvan verplaatsen als de eerste kaart op een andere stapel past.

Op een vrije stapel kunt u een Heer van elke kleur plaatsen of een kaartenreeks die begint met een Heer.

Als u op de talon klikt zal een kaart op de reststapel worden geplaatst. Vanaf die stapel kunt u het naar de speelstapels of de sorteerstapel verplaatsen. Als de talon leeg is kunt u de complete reststapel terugplaatsen door op de lege talon te klikken.

U kunt door de kaarten op de talon lopen zoveel als u wilt.

#### Grootvader

Dit spel is geïntroduceerd door de grootvader van &Paul-Olav.Tvete;, de oorspronkelijke ontwikkelaar van &kpatience;. Vandaar de naam Grootvader (Grandfather). Er zijn geen andere patience-spellen bij ons bekend die dit speltype bevatten.

Grootvader verdeelt een kaartdek over zeven speelstapels, waarbij sommige kaarten op elke stapel bij de eerste verdeling zijn omgekeerd.

Het doel is om alle kaarten als echte families oplopend op de sorteerstapels te plaatsen.

U kunt elke kaart van elke stapel verplaatsen als deze past op een andere kaart om een echte reeks te bouwen in aflopende volgorde. U kunt bijvoorbeeld de schoppen-vijf op de schoppen-zes plaatsen, ongeacht hoeveel kaarten bovenop de schoppen-vijf liggen. De schoppen-zes moet alleen bovenaan de stapel liggen.

Op een vrije speelstapel kunt u een Heer plaatsen (ongeacht het aantal kaarten dat op de Heer ligt)

Als er geen mogelijke verplaatsingen meer zijn, dan kunt u de kaarten opnieuw delen. Opnieuw delen bestaat uit het oppakken van de kaarten van de speelstapels (stapel voor stapel, links naar rechts) en ze opnieuw uitdelen in het startpatroon (zigzaggend per rij van gesloten kaarten waarbij ze een piek vormen en daarna links naar rechts rijen met open kaarten er bovenop). Opmerkin: de kaarten worden niet geschud en kaarten op de sorteerstapels blijven onaangeroerd. U mag niet meer dan twee keer in een enkel spel opnieuw delen.

Alhoewel de regels eenvoudig zijn en u vrij veel zetten kunt doen is het vrij lastig om dit spel te winnen. Toch is het een leuk spel om te spelen (of misschien juist daardoor).

#### Azen omhoog

Dit patience-spel (Aces up) heeft vrij eenvoudige regels. Toch is het lastig om te winnen. Het wordt gespeeld met 1 kaartdek en het doel is om alle kaarten naast de azen op de sorteerstapels te plaatsen. Daarna dient dient er een aas op elke speelstapel achter te blijven.

Elke bovenste kaart die hetzelfde type heeft (⪚ schoppen) en een lagere waarde dan een andere bovenste kaart (⪚ schoppen-6 en schoppen-4) kan op de sorteerstapel worden gelegd door erop te klikken.

Als u geen kaarten meer naar de sorteerstapel kunt verplaatsen, dan kun u een nieuwe kaart voor elke speelstapel krijgen door op de talon te klikken.

Op een vrije stapel kunt u elke andere bovenste kaart van een stapel plaatsen. Gebruik deze vrije stapel op zo'n manier dat u de nieuwe kaarten daarna naar de sorteerstapel kunt verplaatsen.

In dit spel is het automatisch verslepen van kaarten uitgeschakeld.

#### Freecell

Freecell wordt gespeeld met 1 kaartdek. Linksboven ziet u vier vrije cellen. Daarnaast ziet u de vier sorteerstapels. En daaronder bevinden zich 8 speelstapels.

Het doel van het spel is om alle kaarten als echte families in oplopende volgorde op de sorteerstapels te plaatsen. Dit is vrijwel altijd mogelijk, aangezien Freecell-spellen voor ongeveer 99,9% oplosbaar zijn (in de eerste 32000 spellen is er slechts één onoplosbaar, no. 11982).

In de speelstapels dient u aflopende kaartreeksen te maken. Rood en zwart worden hierbij afgewisseld. Op de vrije cellen kunt u willekeurige kaarten plaatsen.

U kunt alleen een losse kaart die bovenop een stapel of een vrije cel ligt verplaatsen. Kaartreeksen kunnen alleen worden verplaatst als er voldoende vrije ruimte (vrije cellen of vrije speelstapels) beschikbaar is om de kaarten tijdens uw zet te verplaatsen.

Het maximum aantal kaarten die u kunt verplaatsen wordt berekend met:

(#{vrije cellen} + 1) * 2#{vrije speelstapels}

Om dit spel te kunnen oplossen is het aanbevolen om de kaarten uit de kaartreeksen te halen in dezelfde volgorde als waarin ze op de sorteerstapels dienen te worden geplaatst (eerst de azen, dan de tweeën, &etc;)

Probeer zoveel mogelijk vrije cellen en/of speelstapels leeg te laten, zodat u zo groot mogelijke kaartreeksen kunt opbouwen.

#### Mod3

Mod3 wordt gespeeld met 2 kaartdeks. Het doel van het spel is om alle kaarten op de bovenste drie rijen te plaatsen. U dient reeksen van dezelfde kleur te maken. In de eerste rij dient u de reeks 2-5-8-B, in de tweede rij de reeks 3-6-9-V en in de derde rij de reeks 4-7-10-H De type kaart dient in elke reeks hetzelfde te zijn. U kunt een harten-vijf dus alleen op een harten-twee plaatsen.

De vierde rij is zowel de reststapel als speelstapel. Op een leeg veld kunt u elke kaart uit de eerste drie rijen of een van de bovenste kaarten van de vierde rij plaatsen.

U kunt de Azen op de Azenstapel boven de talon plaatsen. Ze zitten in het spel zodat u een beginpunt hebt om vrije velden aan te maken.

Als u geen kaarten meer kunt verplaatsen, dan kunt u nieuwe kaarten in de vierde rij plaatsen door op de talon te klikken.

In dit spel is het automatisch verslepen van kaarten uitgeschakeld.

#### Zigeuner

Zigeuner (Gypsy) wordt gespeeld met twee kaartdeks. Het doel van het spel is om alle kaarten in echte families oplopend op de sorteerstapel te plaatsen.

De speelstapels dienen aflopend te zijn, waarbij rood en zwart wordt afgewisseld. U kunt alleen reeksen of losse kaarten verplaatsen. Op een vrij veld kunt u elke kaart of reeks plaatsen.

Als u geen kaarten meer kunt verplaatsen, dan klikt u op de talon om nieuwe kaarten op elke speelstapel te krijgen.

Met de knop Ongedaan maken kunt u het spel een stuk eenvoudiger voor u maken. U moet namelijk een aantal zetten vooruit denken en het kan gebeuren dat dit anders uitpakt dan u had verwacht nadat u op de talon hebt geklikt.

#### Eén en veertig

Eén en veertig (Forty & Eight) wordt gespeeld met twee kaartdeks. Het doel van het spel is om alle kaarten als echte families op de sorteerstapel te plaatsen.

De speelstapels dienen aflopend te zijn. Kleuren zijn belangrijk. U kunt dus alleen een harten-vijf plaatsen op een harten-zes.

U kunt alleen de bovenste kaart van een stapel verplaatsen. Op een vrij veld kunt u een willekeurige kaart leggen.

Door te klikken op de talon kunt u een kaart op de reststapel leggen. Vanaf die stapel kunt u het op een speel- of sorteerstapel (&kpatience; doet dit automatisch voor u) leggen. Als de talon leeg is kunt u de reststapel terug op de talon leggen. Dit kan overigens maar 1 keer, bij de volgende keer dat de talon leeg is is het spel afgelopen.

Dit patience-spel is moeilijk om op te lossen. Maar als u enige ervaring hebt kunt u vele delingen oplossen. Maak hierbij veel gebruik van de knop Ongedaan maken om uw zetten ongedaan te maken en de zetten van &kpatience; om kaarten op de sorteerstapels te leggen terug te draaien.

#### Eenvoudige Simon

Eenvoudige Simon (Simple Simon) wordt gespeeld met één kaartdek. Het doel van het spel is om alle kaarten als echte families op de sorteerstapel te plaatsen.

In de speelstapels kunt u reeksen opbouwen. In het algemeen hoeft u geen rekening te houden met de kaartkleuren, maar reeksen kunnen alleen worden verplaatst als ze onderdeel zijn van een echte reeks. (u kunt bijvoorbeeld schoppen-zes alleen verplaatsen als er een schoppen-vijf bovenop ligt, en niet als er een klaver-vijf op ligt).

De kaarten kunnen alleen naar de sorteerstapel worden geplaatst als alle 13 kaarten van één familie op elkaar liggen in de speelstapels.

##### Suggestie

Probeer zo snel mogelijk de kaarten naar de juiste stapels te verplaatsen, zodat u lege velden krijgt om kaarten tijdelijk neer te leggen. Op lege velden kunt u elke willekeurige kaart leggen.

Met voldoende vrije ruimte kunt u op de lege plaatsen families opbouwen, waarbij u geen rekening houdt met de kleur. Als u alle kaarten in dergelijke reeksen hebt opgebouwd, dan kunt u ze op kleur sorteren zodat ze naar de sorteerstapel kunnen worden verplaatst.

#### Yukon

Yukon wordt gespeeld met één kaartdek. Het doel van het spel is om alle kaarten in echte families oplopend op de sorteerstapels te plaatsen.

De reeksen op de speelstapels dienen aflopend te zijn met rood en zwart om-en-om. U kunt elke kaart met de kaartzijde boven verplaatsen, ongeacht hoeveel kaarten daar bovenop liggen. U kunt dus een harten-vijf op een schoppen-zes leggen als deze bovenop zijn stapel ligt.

Op een vrij veld kunt u een Heer leggen (ook nu: ongeacht hoeveel kaarten op die Heer lagen).

#### Grootvaders klok

Grootvaders klok (Grandfather's clock) is een eenvoudig patience-spel, en na enige oefening zult u in staat zijn om de meeste delingen op te lossen. Het wordt gespeeld met 1 kaartdek en het doel van het spel is de kaarten als echte families oplopend op de sorteerstapels te leggen.

De sorteerstapels bevinden zich aan de rechterzijde en bestaan uit 12 stapels die de vorm van een klok vormen. De negen is op 12 uur, de Vrouw is op 3 uur, de drie is op 6 uur en de zes is op 9 uur.

Er zijn acht speelstapels naast de klok. Elke speelstapel bevat 5 kaarten. Op de speelstapels kunt u aflopende reeksen opbouwen. De kleur van de kaart is niet belangrijk. U kunt 1 kaart per keer verleggen.

#### Golf

Golf wordt gespeeld met 1 kaartdek. Het doel van het spel is om alle kaarten vanuit de tableau op de sorteerstapel te plaatsen.

De opmaak van golf-solitaire is vrij rechtuit. Aan het begin van het spel ziet u het tableau, met daarop zeven kolommen met 5 kaarten. Daaronder bevinden zich de talon en de sorteerstapel.

Het spelen van golf-solitaire is eenvoudig, doch vereist wel enige strategie om te winnen. De kaarten aan het begin van elke rij op het tableau kunnen worden gespeeld. De beschikbare kaarten worden gestapeld op de bovenste kaart van de sorteerstapel, in oplopende of aflopende volgorde, ongeacht de kleur. Als er geen zetten meer gedaan kunnen worden kunt u een kaart van de talon nemen. Het spel is afgelopen als alle kaarten in de talon zijn gespeeld en er geen zetten meer mogelijk zijn.

#### Spin

Spin (Spider) wordt gespeeld met 2 kaartdeks. De kaarten worden uitgedeeld in 10 speelstapels, 4 met 6 kaarten en 6 met 5 kaarten. Er blijven 50 kaarten over die per tien kunnen worden uitgedeeld, een per speelstapel.

Op de speelstapels kunnen kaarten met een waarde die één hoger is op een andere kaart worden geplaatst. Hierbij hoeft u geen rekening te houden met het kaarttype (kleur). Een reeks oplopende kaarten van hetzelfde type kunnen van de ene stapel naar de andere worden verplaatst.

Het doel van Spin is om alle kaarten als echte families aflopend vanaf de Heren overal op de speelstapels te krijgen. Als zo'n familie is opgebouwd op een speelstapel, dan wordt deze naar de linksonder in het venster geplaatst.

De verschillende niveaus bepalen hoeveel kaarttypen worden uitgedeeld. Eenvoudig gebruikt 1 kaarttype, gemiddeld gebruikt twee typen en moeilijk alle 4 kaarttypen. Op het eerste niveau is het spel vrij eenvoudig op te lossen en op het vierde niveau is dat vrij lastig.

## Overzicht van het interface

### Het menu Spel

&Ctrl;&Shift;N Spel Nieuw Spel...

- Terug naar het keuzescherm voor een spel. Deze actie breekt het delen dat bezig is af.

&Ctrl;N Spel Opnieuw delen

- Start een nieuw delen van hetzelfde speltype. Deze actie breekt het delen dat bezig is af.

&Ctrl;D Spel Nieuw genummerd spel...

- Start een nieuw delen door het speltype een nummer van het spel te specificeren Deze actie breekt het delen dat bezig is af.

  &kpatience; geeft elk spel een uniek identificatienummer (wat intern wordt gebruikt om het spel bij de initiële deling willekeurig te maken). Deze mogelijkheid stelt u in staat om een interessant spel of een speciaal moeilijk spel aanbevolen door een vriend opnieuw te spelen. Speciale aan het spel verknochte spelers zouden &kpatience; willen 'verslaan' door alle 2147483647 spellen achtereenvolgens voor elk van de speltypes te spelen.

  Opmerking: de spelnummers van &kpatience; voor Freecell, komen overeen met die beschreven in de Freecell FAQ.

F5 Spel Spel herstarten

- Laat het huidige spel terugkeren naar de beginsituatie.

&Ctrl;O Spel Laden...

- Een opgeslagen spel laden. Deze actie breekt het delen dat bezig is af.

Spel Recent spel laden Lijst met recent gebruikte bestanden.

- Laat een lijst zien van recent gebruikte opslagbestanden in volgorde van laatst gebruik. Een spel selecteren laadt het. Deze actie breekt het delen dat bezig is af.

&Ctrl;S Spel Opslaan als...

- Het huidige spel op schijf opslaan.

Spel Statistieken

- Verschillende statistieken tonen over uw prestaties per type spel.

&Ctrl;Q Spel Afsluiten

- &kappname; afsluiten.

### Het menu Zet

&Ctrl;Z Zet Ongedaan maken

- Uw laatste zet wordt ongedaan gemaakt.

&Ctrl;&Shift;Z Zet Opnieuw

- Een zet waarvoor Ongedaan maken is gebruikt wordt opnieuw gedaan >.

H Zet Tip

- Geef enige tips voor mogelijke zetten, als de speler vast komt te zitten. Kaarten die verplaatst mogen worden naar een andere stapel worden tijdelijk geaccentueerd.

D Zet Demo

- Start de demomodus. Terwijl &kpatience; in demomodus is, probeert deze het spel voor u op te lossen. Deze actie een tweede keer activeren laat u demomodus verlaten.

Spatie Zet Trekken

- Draai een of meer kaarten om op de talon en verplaats ze naar de aflegstapel. Deze actie is alleen beschikbaar in bepaalde spellen.

Return Zet Rij delen

- Draai verschillende kaarten om op de talon en plaats er een op elke speelstapel. Deze actie is alleen beschikbaar in bepaalde spellen.

R Zet Opnieuw delen

- Verzamel alle overgebleven nog te spelen kaarten en deel ze uit zonder ze te schudden. Deze actie is alleen beschikbaar in bepaalde spellen.

### Het menu Instellingen

Instellingen "Speltype"-opties Lijst met opties specifiek per speltype.

- Toon een lijst met opties specifiek voor het huidige speltype. Dit menu is alleen beschikbaar in bepaalde spellen (Klondike en Spider).

Instellingen Stack-opties Plaatje omlaag (moeilijker)/Plaatje omhoog (gemakkelijker)

- Stelt u in staat te kiezen of de kaartplaatjes getoond moeten worden. Dit menu is alleen beschikbaar in Spider.

F10 Instellingen Uiterlijk wijzigen...

- Een dialoog openen voor het wijzigen van de te gebruiken kaartrug en spelthema.

Instellingen Automatisch plaatsen activeren

- Automatisch kaarten verplaatsen naar de sorteerstapel indien mogelijk.

Instellingen Oplosser inschakelen

- De automatische oplossingsmachine inschakelen. Indien ingeschakeld zal de oplosser steeds proberen om te bepalen of het huidige spel is te winnen. U kunt de oplosser uitschakelen om op gebruik van de processor of de batterij te besparen.

Instellingen Status bij beëindiging onthouden

- Automatisch opslaan van de status van het spel wanneer &kpatience; wordt beëindigd. &kpatience; zal de volgende keer dat deze wordt gestart de voorgaande spelstatus automatisch laden.

Instellingen Werkbalk tonen

- Toont of verbergt de werkbalk.

Instellingen Statusbalk tonen

- De statusbalk tonen of verbergen.

### Het menu Help

&help.menu.documentation;

## Veel voorkomende vragen

Ik wil het uiterlijk van dit spel wijzigen. Kan dat?

U kunt de voor- en achterkant van de speelkaarten en het spelthema wijzigen. Om dat te doen gebruikt u F10 Instellingen Uiterlijk wijzigen... in de menubalk.

Kan ik het toetsenbord gebruiken om het spel te spelen?

Nee, &kappname; heeft geen mogelijkheid om alleen met het toetsenbord te spelen. De meeste menuopties hebben sneltoetsen op het toetsenbord.

Zelfs met tips heb ik geen flauw idee hoe te spelen. Help!

Naast de de functie Tips is ook de Demo-modus te gebruiken, waarbij de ingebouwde kunstmatige intelligentie het spel voor u speelt. U kunt proberen om het te bekijken en te leren. Als u echter vragen hebt, dan is het beter om de secties Hoe spelen en Spelregels, strategieën en tips van deze handleiding.

## Dankbetuigingen en licentie

&kappname;

&kpatience; copyright © 1995-2000 &Paul-Olav.Tvete;

&kpatience; copyright © 2001-2007 &Stephan.Kulow; &Stephan.Kulow.mail;

Freecell-oplosser door Shlomi Fish shlomif@vipe.technion.ac.il

Documentatie Copyright © 2000 &Paul-Olav.Tvete;

Documentatie bijgewerkt voor &kde; 2.0 door &Mike.McBride; &Mike.McBride.mail;

Documentatie herschreven voor &kpatience; 2.0 (KDE 2.1) door &Maren.Pakura; &Maren.Pakura.mail;

Documentatie nagelezen en bijgewerkt voor &kpatience; &kappversion; door &Richard.Hawthorne; &Richard.Hawthorne.mail;

&meld.fouten;&vertaling.niels;&vertaling.rinse; &underFDL; &underGPL;

## Installatie

&install.intro.documentation;

### Compilatie en installatie

&install.compile.documentation;
&documentation.index;