SYALJIBAL TO SPAMLEL TE BELUK AYKUUNTIKE YUUN
JICH YA JKOLTABATIKA TE JPISILTIK WINIKOTIKE
Pasbil sok albil yuun te Tsobtomba Lumetik tey ta spisil balumilaletik, te banti la yalik jilel tey ta 217 (III), ta skalel lajuneb yuun yuil disiempre ta yawilal 1948.
XAJCHIBAL
Te jkichtik ta muk te jkuxlejaltik ta jujun tul yuun jich ya jkoltebatika, sok yuun pajalotik jpisiltika yuun jich lek ya jkanbatika ta spamlel kinal. Ja into jajchem tulan skoplal ta jun, te a yichelotikix ta wenta te bitil ayotik jujun tul, sok te pajaluk ya yakbotik tuuntestik te beluk ay jkuuntike, sok ja ya jkantik te yakuk yakbotik jtukeltik te bitil ya jkantik xkuxinotike.
Te ya jnatik stojol te ma ichbil ta wenta sok te mayuk ta nael te snopjibal xkuxul kotantike ja ta stojol te bitil sokemix joltik ta sba kinal. Inte beluk albil ta june ta swenta te jlekibaltike ja te yakuk jmaletik ta kinalil te lekil kuxinele, ta banti mayuk xiwel, mebal, sok ya jkaltik te beluk lek ya jkiltik te beluk ya jchuuntike.
Jame ya jkantik te yakuk x-och ta tsibayel ta sunal Rerecho te beluk ya skan spasik te winiketike, yuun jich ma x-ochik ta kera sok te ajwaliletike te ma lekuk yatelike sok te ma xyak beluk ya jpastike.
Jame jich tulan skoplal te lekuk ya jkilbatik sok te yan lumetike kejel aylane.
Janix ya yak natik stojol te lumetik te tsoboj te Chapkopetik yuun yan lumetik ta kejel ta slomol balumilal la xan me yalik ta jun Karta te beluk lek ya skanik te winiketike ta pajalil ta kinalil. Ja jich yalojik slekubtesik te jkuxlejaltik ta swenta yuun ya xmukubotik ta jpisiltika.
Jajich ya yakjnatik stojol te Estados Miembros sok te Chap Kopetik yalojik xchajpanel te bitil ya skan xkuxinik te winiketik ta spisil kinal, sok jame ya jkantik te jpisiltik ya jnabetik skoplal te bitil kuxulotik sok kolemotik ta balumilal yuun jich tulan skoplal ya xchunot xchapela.
Te Mukul jun te banti ya yalik te srerecho winiketik albil yuun te Tsobtomba Lumetik ja la me swenta yuun te spisil lumetik ta balumilal yuun jich ya xtulane skoplalaa ta spisil winiketik, janix jich ya yichpukel ta snaul jnop junetike ta swenta ya jnatika te rerechotik sok te beluk lek ta pasel ta jlumaltik sok ta yantik lumetik sok te lumetik te smakoj te Estados Miembros.
Artikulo 1.-
Spisil winiketik te ya xbejkajik ta kinalil ay jrerechotik, mayuk macha chukul ya xbejka, ya jnatik stojol te jpisiltik ay snopibal sok sbijil joltik, ja me kux ya kaibatik ta jujun tul.
Artikulo 2.-
Spisil te winiketik kichotik spisil rerechotik jajich ya stakjpastik te beluk ya jkantik xite albil ta june, ma ayotik ya tsael, seame ijkotik o sakotik, achixotik o winikotik, me batsil kop o kastiya ya xkopojotik, o teme ya jchuuntik o ma jchuuntik yos, teme ay o mayuk jtakintik, me ya jkan jchaptik o ma jchaptik kop, sok te banti jachemotik o me ay xan yanetik beluk ya jnatik.
Jich te bitil ichbil ta mukte mabe pajalotik ta jujun tul ta sba jun kinal, pajal me ta jpisiltik ya jkichtik chukel te me ay bi amen ya jpastik ta jlimaltik sok jaxanme toyol skoplal te me ya jpastik ta yantik lumetik.
Artikulo 3.-
Spisil winiketik ay srerechoik te bitil ya skan xkuxinik, xu spas beluk ya skanik sok te ya yich kananteyel te beluk ya spasik.
Artikulo 4.-
Mame macha ya sujotik ta spasel ateletik te me ma stalemaluk kotantik ya jpastik, into chapbil tulan sunal te ma xu macha ya yich chonel.
Artikulo 5.-
Mame macha xu yich majel ta jich nax te me mayuk smul jame swenta te ma chambalamotik.
Artikulo 6.-
Spisil winiketik ay srerechoik ya x-akbot ta wenta te beluk ya skan chuunik ta spamlel kinal.
Artikulo 7.-
Inte leyetik o sunal xchapojik te ajwaliletike ya yal te pajal ya jkichtik ilel te ta banti kuxulotike yuun ma jlabanbatika sok jich ma jtuptik te beluk ya yal te sunale.
Artikulo 8.-
Spisil winiketik te ya yich chapel smul yuun mukul ajwaliletik, ay srerecho ta yich koltayel, ja swenta la stsibayik te leyetik yuun ma jkichtik utsinelaa.
Artikulo 9.-
Ni tuluk winik ya stakyichchukel o yichtenel lokel ta slumal jich nax te me mayuk smule.
Artikulo 10.-
Spisil winiketik pajal ay srerechoik te ya x-aybot stojol te beluk ya skan yal ta slumale sok lek nax ya x-ilot o ya x-aybot yuun te ajwaliletike yuun jich ya xchapj a te skoplal te beluk swenta te xlebot smule.
Artikulo 11.-
1. 11.1.- Spisil winiketik te lebil smul ay srerecho ya yalbe te nukul ajwaliletike te me melel o lotil te beluk kujchinbilaa ja into ya yichleel te srerecho ta sunal leyetik ta banti x-albot te me ya yich chukel o koltayel. 
2. 11.2.- Ni tuluk winik ay ta chukel yuun yatel, te me mabe kuybil ta mulil yuun te sunal Rerecho ta jlumaltik o yantik lumetik. Ja nix jich ma stakya kichtik tulan majel te kalal ya tsajkotik yuun te jmultike. 
Artikulo 12.-
Te bitil kuxulotik jujun tul ta lumaltike ma xu macha xchik skop niuk sok kalnichantik, ni ta yutil jnatik ja nix jich ma xuya sleelotik ta kop. Spisil winiketik ay srerecho ya xchap ta swenta ajwaliletik te me ay macha bi ya skan spasbotike.
Artikulo 13.-
1. 13.1.- Spisil winiketik ay srerecho xbeen ta slumalik sok te chikan banti ya x-ain ta skinal slumalik. 
2. 13.2.- Spisil winiketik ay srerecho ya xlokbael ta paxal ta skinal slumal sok ta yantik lumetik, ja nix jix ya stak sujtel ta slumal nix. 
Artikulo 14.-
1. 14.1.- Spisil winiketik me la yich nutsel lokel ta slumal ay srerecho ya sle xkuxle ta yan lumetik. 
2. 14.2.- Ma xu yikotik ta yan lum te me yuun nix mala jchuuntik te beluk jajchem sunal yuun te mukul ajwaliletike. 
Artikulo 15.-
1. 15.1.- Spisil winiketik ay srerechoik te ya yakik ta ilel te bitil kuxulik ta kinalile. 
2. 15.2.- Ni tuluk winik ya yich utsinel ta banti skinal bejkajem, ja nix jich mayuk Derecho te jkichtik jeltayel ta yan kinalil. 
Artikulo 16.-
1. 16.1.- Te me la staik xchielik te ba kalal ya stakxnujbinik te winiketike sok te antsetike, ay me srerechoik ya yiksbaik ta bayuk jajchemik, bayuk bejkajemik o me xchuuneik o ma xchuuneik skop yos, ya xu ya sbolik syalnichanik, sok pajalme ya yichik o tuuntesik te beluk ay yuunike, pajal me ya spasik mantal te kalal syikosbaike, in te me la xchuy baike ya me x-ochta xatel te sbilukike. 
2. 16.2.- Ja tome teme la snopik lek te xnujbinike ya me stakxchapbeyik sunal ta swenta jueletik ta slumalik. 
3. 16.3.- Te alnichnajele ja me jich paso mantal te kajwaltik yuun jich xkuxinotik ta comon, ja yuun ay me rerecho te ya skanantayotik te yanetik winiketik sok te ajwalil yuun jlumaltik. 
Artikulo 17.-
1. 17.1.- Spisil winiketik ay srerechoik te ya skanantey te sbiluk, ja nix jix xu komon ya smanik soklan yanetik winiketik. 
2. 17.2.- Ma macha xu ya spojbotik ta jichnax te beluk aylan kuuntike. 
Artikulo 18.-
Spisil winiketik ay srerechoik ta yalel te beluk ya skan yot anik, te beluk snopojik sok te beluk yos xchuunojik, ja in to ja ya yalbotik te ya stak jeltik te snopjibal kuuntik ta xchunel yos, ja nix jich ya stak jkaktik ta ilel te bitil jchuunetik seame jpisiltik o ta jujun tul, ta sit winiketik o ta muken ya jkaltik te beluk ya jpastike.
Artikulo 19.-
Ay me rerecho ya slokesik te beluk ya skan yotanik te winiketike, mame xu macha ya yutotik o skomotik ta swenta te beluk ya jkaltike, beluk ya jchiknatestike, te beluk ya jkaltike, te beluk ya jpuktik ta alele te ta jlumaltike.
Artikulo 20.-
1. 20.1.- Spisil winiketik ay srerechoik te ya yayik tsobojel yuun jich ya xchapik skopika. 
2. 20.2.- Ma macha xuta sujel yich otsesel ta jun tsoble teme ma jichuk o stalemaluk yotan. 
Artikulo 21.-
1. 21.1.- Spisil winiketik ay srerechoik ta yalel te bitil ya skan x-ichot ta muk yuun te ajwaliletike, ja nix jich ya me skan x-och ta tuunel ta slumal teme jich ya skan te sotak ta lume. 
2. 21.2.- Spisil winiketik pajalme ya stak x-och ta ajwalinelil ta slumal kinal. 
3. 21.3.- Te snopjibal yotanik te jlumaltike jame tulan ichbil ta kop yuun te niwak ajwaliletike sok ja ichbil ta kop ta kalal ya xelon te ajwaliletik ta banti ya jkaltil sok te jvototik te beluk ajwalil ya jkantik xnajka. 
Artikulo 22.-
Spisil winiketik tsobolik sok ta kuxlej yan winiketik, ja yuun ay rerecho ya yichkananteyel ta komon, ja te ajwaliletik yuun jlumaltik sok yuun yanetik lumetik ja yalojik te xuya kantik o ya jtuuntestik te bitil pasem skoplal sok te beluk aylan yuun te jujun lom lumetike te baatik x-atejotik yuun jich ya jtatik jtakintika sok komon ya jchaptik te beluk ya jkantik sok ya jpastik ta jkuxlejaltike.
Artikulo 23.-
1. 23.1.- Spisil winiketik ay rerecho x-ate, xuya stsa beluk atelil ya skan ya spas yuun jich pajal ya x-atejikaa, ta swenta mayuk macha ma xilta atelaa. 
2. 23.2.- Spisil winiketik ay rerecho ya yichik tojel te me pajal nax te yatelike. 
3. 23.3.- Spisil te atel winiketik ay me rerecho te pajal ya yichik stojolik, ja swenta lek ya xkuxin sok a te yalsnichanike sok ya yich koltayel te me ay be amen la sta o ejchena ta yatelike. 
4. 23.4.- Spisil te atel winiketik ay rerecho ya xachik Sintikatoik yuun jich ya skoltesbaika. 
Artikulo 24.-
Spisil te atel winiketik ay rerecho ya xkux yotan, me ay jochol stiempo a spas beluk skan yotan, ja me ya skan te ben tsamnax ora ya x-ateje, sok te jayeb ya xkux yotane ya me yich tojel.
Artikulo 25.-
1. 25.1.- Spisil winiketik ay rerecho te lek ya xkuxinik ta kinalil, ya me yil te yalsichanike, teme ma stsakta chamel, ya me yakbey sweel, ya me smambe sku, ya me yakbey sna, ya me yakta poxtayel sok yantik xan beluk ya skanik. Ja nix te winiketike ay me srerecho xkux yotanik ta yatel teme tsajk ta chamele, ejchena, mamalub, o yantik xan chamel jtsakotike. 
2. 25.2.- Ja te ants yikoy yale sok teme ayin te tut alale, ay me rerecho ya yich ilel sok poxtayel. Spsil alaletik me ay stat o mayuk stat ya xbejka pajalme ay rerecho ya yich ilel ta komon. 
Artikulo 26.-
1. 26.1.- Spisil te winiketi