POWSZECHNA DEKLARACJA PRAW CZOWIEKA
[Preamble]
Trzecia Sesja Oglnego Zgromadzenia ONZ, obradujca w Paryu, uchwalia 10 grudnia 1948 roku jednomylnie Powszechn Deklaracj Praw Czowieka. Dokument ten stanowi niewtpliwie jedno z najwikszych i najtrwalszych osigni ONZ. Przetumaczona na wikszo jzykw wiata Powszechna Deklaracja Praw Czowieka zbiera oraz porzdkuje osignicia i postulaty czowieka, ktry od wielu setek lat toczy nie skoczon jeszcze walk o swoj wolno i swoj godno.

ZWAYWSZY, e uznanie przyrodzonej godnoci oraz rwnych i niezbywalnych praw wszystkich czonkw wsplnoty ludzkiej jest podstaw wolnoci, sprawiedliwoci i pokoju wiata,

ZWAYWSZY, e nieposzanowanie i nieprzestrzeganie praw czowieka doprowadzio do aktw barbarzystwa, ktre wstrzsny sumieniem ludzkoci, i e ogoszono uroczycie jako najwzniolejszy cel ludzkoci denie do zbudowania takiego wiata, w ktrym ludzie korzysta bd z wolnoci sowa i przekona oraz z wolnoci od strachu i ndzy,

ZWAYWSZY, e konieczne jest zawarowanie praw czowieka przepisami prawa, aby nie musia - doprowadzony do ostatecznoci - ucieka si do buntu przeciw tyranii i uciskowi,

ZWAYWSZY, e konieczne jest popieranie rozwoju przyjaznych stosunkw midzy narodami,

ZWAYWSZY, e Narody Zjednoczone przywrciy sw wiar w podstawowe prawa czowieka, godno i warto jednostki oraz w rwnouprawnienie mczyzn i kobiet, oraz wyraziy swe zdecydowanie popierania postpu spoecznego i poprawy warunkw ycia w wikszej wolnoci,

ZWAYWSZY, e Pastwa Czonkowskie podjy si we wsppracy z Organizacj Narodw Zjednoczonych zapewni powszechne poszanowanie i przestrzeganie praw czowieka i podstawowych wolnoci,

ZWAYWSZY, e jednakowe rozumienie tych praw i wolnoci ma olbrzymie znaczenie dla ich penej realizacji,

PRZETO ZGROMADZENIE OGLNE

Ogasza Uroczycie niniejsz Powszechn Deklaracj Praw Czowieka jako wsplny najwyszy cel wszystkich ludw i wszystkich narodw, aby wszyscy ludzie i wszystkie organy spoeczestwa - majc stale w pamici niniejsz Deklaracj - dyy w drodze nauczania i wychowywania do rozwijania poszanowania tych praw i wolnoci i aby zapewniy za pomoc postpowych rodkw o zasigu krajowym i midzynarodowym powszechne i skuteczne uznanie i stosowanie tej Deklaracji zarwno wrd narodw Pastw Czonkowskich, jak i wrd narodw zamieszkujcych obszary podlege ich wadzy.

Artyku 1
Wszyscy ludzie rodz si wolni i rwni pod wzgldem swej godnoci i swych praw. S oni obdarzeni rozumem i sumieniem i powinni postpowa wobec innych w duchu braterstwa.

Artyku 2
Kady czowiek posiada wszystkie prawa i wolnoci zawarte w niniejszej Deklaracji bez wzgldu na jakiekolwiek rnice rasy, koloru, pci, jzyka, wyznania, pogldw politycznych i innych, narodowoci, pochodzenia spoecznego, majtku, urodzenia lub jakiegokolwiek innego stanu. 

Nie wolno ponadto czyni adnej rnicy w zalenoci od sytuacji politycznej, prawnej lub midzynarodowej kraju lub obszaru, do ktrego dana osoba przynaley, bez wzgldu na to, czy dany kraj lub obszar jest niepodlegy, czy te podlega systemowi powiernictwa, nie rzdzi si samodzielnie lub jest w jakikolwiek sposb ograniczony w swej niepodlegoci.

Artyku 3 
Kady czowiek ma prawo do ycia, wolnoci i bezpieczestwa swej osoby.

Artyku 4
Nie wolno nikogo czyni niewolnikiem ani nakada na nikogo suebnoci; niewolnictwo i handel niewolnikami s zakazane we wszystkich swych postaciach.

Artyku 5
Nie wolno nikogo torturowa ani kara lub traktowa w sposb okrutny, nieludzki lub poniajcy.

Artyku 6
Kady czowiek ma prawo do uznawania wszdzie jego osobowoci prawnej.

Artyku 7
Wszyscy s rwni wobec prawa i maj prawo, bez jakiejkolwiek rnicy, do jednakowej ochrony prawnej. Wszyscy maj prawo do jednakowej ochrony przed jakkolwiek dyskryminacj, bdc pogwaceniem niniejszej Deklaracji, i przed jakimkolwiek naraeniem na tak dyskryminacj.

Artyku 8 
Kady czowiek ma prawo do skutecznego odwoywania si do kompetentnych sdw krajowych przeciw czynom stanowicym pogwacenie podstawowych praw przyznanych mu przez konstytucj lub przez prawo.

Artyku 9 
Nikogo nie wolno samowolnie aresztowa, zatrzyma lub wygna z kraju.

Artyku 10 
Kady czowiek ma na warunkach cakowitej rwnoci prawo, aby przy rozstrzyganiu o jego prawach i zobowizaniach lub o zasadnoci wysuwanego przeciw niemu oskarenia o popenienie przestpstwa by suchanym sprawiedliwie i publicznie przez niezaleny i bezstronny sd.

Artyku 11 
Kady czowiek oskarony o popenienie przestjpstwa ma prawo, aby uznawano go za niewinnego dopty, dopki nie udowodni mu si winy zgodnie z prawem podczas publicznego procesu, w ktrym zapewniono mu wszystkie konieczne rodki obrony. 
Nikt nie moe by skazany za przestpstwo z powodu dziaania lub zaniechania nie stanowicego w chwili jego dokonania przestpstwa wedug prawa krajowego lub midzynarodowego. Nie wolno take wymierza kary wyszej ni ta, ktra bya przewidziana w chwili popenienia przestpstwa. 
Artyku 12 
Nie wolno ingerowa samowolnie w czyjekolwiek ycie prywatne, rodzinne, domowe, ani w jego korespondencj, ani te uwacza jego honorowi lub dobremu imieniu. Kady czowiek ma prawo do ochrony prawnej przeciwko takiej ingerencji lub uwaczaniu.

Artyku 13 
Kady czowiek ma prawo swobodnego poruszania si i wyboru miejsca zamieszkania w granicach kadego Pastwa. 
Kady czowiek ma prawo opuci jakikolwiek kraj, wczajc w to swj wasny, i powrci do swego kraju. 
Artyku 14 
Kady czowiek ma prawo ubiega si o azyl i korzysta z niego w innym kraju w razie przeladowania. 
Nie mona powoywa si na to prawo w przypadku cigania wszcztego rzeczywicie z powodu popenienia przestpstwa pospolitego lub czynu sprzecznego z celami i zasadami Organizacji Narodw Zjednoczonych. 
Artyku 15 
Kady czowiek ma prawo do posiadania obywatelstwa. 
Nie wolno nikogo pozbawia samowolnie obywatelstwa ani nikomu odmawia prawa do zmiany obywatelstwa. 
Artyku 16 
Mczyni i kobiety bez wzgldu na jakiekolwiek rnice rasy, narodowoci lub wyznania maj prawo po osigniciu penoletnoci do zawarcia maestwa i zaoenia rodziny. Maj oni rwne prawa w odniesieniu do zawierania maestwa, podczas jego trwania i po jego ustaniu. 
Maestwo moe by zawarte jedynie za swobodnie wyraon pen zgod przyszych maonkw. 
Rodzina jest naturaln i podstawow komrk spoeczestwa i ma prawo do ochrony ze strony spoeczestwa i Pastwa. 
Artyku 17 
Kady czowiek, zarwno sam jak i wesp z innymi, ma prawo do posiadania wasnoci. 
Nie wolno nikogo samowolnie pozbawia jego wasnoci. 
Artyku 18
Kady czowiek ma prawo wolnoci myli, sumienia i wyznania; prawo to obejmuje swobod zmiany wyznania lub wiary oraz swobod goszenia swego wyznania lub wiary bd indywidualnie, bd wesp z innymi ludmi, publicznie i prywatnie, poprzez nauczanie, praktykowanie, uprawianie kultu i przestrzeganie obyczajw.

Artyku 19
Kady czowiek ma prawo wolnoci opinii i wyraania jej; prawo to obejmuje swobod posiadania niezalenej opinii, poszukiwania, otrzymywania i rozpowszechniania informacji i pogldw wszelkimi rodkami, bez wzgldu na granice.

Artyku 20 
Kady czowiek ma prawo spokojnego zgromadzania i stowarzyszania si. 
Nikogo nie mona zmusza do naleenia do jakiego stowarzyszenia. 
Artyku 21 
Kady czowiek ma prawo do uczestniczenia w rzdzeniu swym krajem bezporednio lub poprzez swobodnie wybranych przedstawicieli. 
Kady czowiek ma prawo rwnego dostpu do suby publicznej w swym kraju. 
Wola ludu jest podstaw wadzy rzdu; wola ta wyraa si w przeprowadzanych okresowo rzetelnych wyborach, opartych na zasadzie powszechnoci, rwnoci i tajnoci, lub na innej rwnorzdnej procedurze, zapewniajcej wolno wyborw. 
Artyku 22
Kady czowiek ma jako czonek spoeczestwa prawo do ubezpiecze spoecznych; ma rwnie prawo do urzeczywistniania - poprzez wysiek narodowy i wspprac midzynarodow oraz zgodnie z organizacj i zasobami kadego Pastwa - swych praw gospodarczych, spoecznych i kulturalnych, niezbdnych dla jego godnoci i swobodnego rozwoju jego osobowoci.

Artyku 23 
Kady czowiek ma prawo do pracy, do swobodnego wyboru pracy, do odpowiednich i zadowalajcych warunkw pracy oraz do ochrony przed bezrobociem. 
Kady czowiek, bez wzgldu na jakiekolwiek rnice, ma prawo do rwnej pacy za rwn pracj. 
Kady pracujcy ma prawo do odpowiedniego i zadowalajcego wynagrodzenia, zapewniajcego jemu i jego rodzinie egzystencj odpowiadajc godnoci ludzkiej i uzupenianego w razie potrzeby innymi rodkami pomocy spoecznej. 
Kady czowiek ma prawo do tworzenia zwizkw zawodowych i do przystpowania do zwizkw zawodowych dla ochrony swych interesw. 
Artyku 24
Kady czowiek ma prawo do urlopu i wypoczynku, wczajc w to rozsdne ograniczenie godzin pracy i okresowe patne urlopy.

Artyku 25 
Kady czowiek ma prawo do stopy yciowej zapewniajcej zdrowie i dobrobyt jego i jego rodziny, wczajc w to wyywienie, odzie, mieszkanie, opiekj lekarsk i konieczne wiadczenia socjalne, oraz prawo do ubezpieczenia na wypadek bezrobocia, choroby, niezdolnoci do pracy, wdowiestwa, staroci lub utraty rodkw do ycia w inny sposb od niego niezaleny. 
Matka i dziecko maj prawo do specjalnej opieki i pomocy. Wszystkie dzieci, zarwno maeskie jak i pozamaeskie, korzystaj z jednakowej ochrony spoecznej. 
Artyku 26 
Kady czowiek ma prawo do nauki. Nauka jest bezpatna, przynajmniej na stopniu podstawowym. Nauka podstawowa jest obowizkowa. Owiata techniczna i zawodowa jest powszechnie dostpna, a studia wysze s dostpne dla wszystkich na zasadzie rwnoci w zalenoci od zalet osobistych. 
Celem nauczania jest peny rozwj osobowoci ludzkiej i ugruntowanie poszanowania praw czowieka i podstawowych wolnoci. Krzewi ono zrozumienie, tolerancj i przyja midzy wszystkimi n