Installation guide (Polski) - ArchWiki

# Installation guide (Polski)

From ArchWiki
Jump to navigation Jump to search

Ten dokument jest przewodnikiem do instalacji Arch Linuxa z systemu live uruchomionego z oficjalnym obrazem instalacyjnym (iso). Przed instalacją, zalecane jest przejrzenie najczęściej zadawanych pytań (FAQ). Dla konwencji użytych w tym dokumencie, zobacz stronę Help:Reading. Należy również wziąć pod uwagę, że większość linków na tej stronie prowadzi do ich angielskich wersji.

Dla dokładniejszych instrukcji, zobacz odpowiednie artykuły ArchWiki lub strony podręcznika poszczególnych programów, oba podlinkowane w tym przewodniku. Zobacz stronę podręcznika archlinux(7) aby zapoznać się z ogólnym opisem konfiguracji. Można też szukać pomocy innych użytkowników Arch Linuksa, online poprzez forum oraz kanał IRC. Powodzenia!

## Wstęp

Arch Linux powinien działać na dowolnej maszynie z 64-bitowym procesorem (x86_64). Podstawowa instalacja zawierająca pakiety takie jak pakiet base, jądro systemu GNU/Linux oraz podstawowe pakiety do obsługi systemu jak menedżer oprogramowania, sterowniki sprzętu i programy do obsługi sieci, powinna zająć mniej niż 800 MB miejsca na dysku.

Ponieważ proces instalacji musi pobrać pakiety z zewnętrznego repozytorium, wymagane jest działające połączenie internetowe.

## Przed instalacją

Pobierz i uruchom dysk instalacyjny zgodnie instrukcją zawartą w artykule Getting and installing Arch. Po uruchomieniu systemu live, zostaniesz zalogowany na pierwszej wirtualnej konsoli jako użytkownik root z shell'em Zsh.

Podstawowe komendy takie jak systemctl(1) mogą zostać automatycznie dokończone po naciśnięciu przycisku TAB.

By przejść do innej konsoli, np. aby zobaczyć ten przewodnik w programie ELinks, podczas instalacji użyj skrótu `Alt+strzałka`. By edytować pliki konfiguracyjne, możesz użyć konsolowych edytorów tekstu takich jak nano, vi lub vim.

### Układ klawiatury

Note: Te zmiany dotyczą jedynie środowiska instalacyjnego i nie zostaną zapisane w docelowym systemie.

Domyślny układ klawiatury w konsoli to układ amerykański - US. By wyświetlić dostępne układy klawiatury, wpisz w konsoli `ls /usr/share/kbd/keymaps/**/*.map.gz`. Aby zmienić układ, użyj odpowiedniej nazwy układu w poleceniu loadkeys(1) (bez rozszerzenia pliku).

Czcionki konsolowe są zlokalizowane w `/usr/share/kbd/consolefonts/` i mogą być w podobny sposób ustawione poleceniem setfont(8).

#### Polski układ klawiatury

Aby ustawić polski układ klawiatury, wpisz:

    # loadkeys pl

Jeśli polskie znaki diakrytyczne (ą, ę, ł itp.) nie wyświetlają się poprawnie, wpisz:

    # setfont Lat2-Terminus16.psfu.gz -m 8859-2

Powyższa komenda ustawia czcionkę z polskimi znakami diakrytycznymi w konsoli. W późniejszej części artykułu opisany zostanie sposób, by permanentnie ustawić polski układ i odpowiednią czcionkę.

### Zweryfikuj tryb uruchomionego systemu

Jeśli Twój komputer korzysta z trybu UEFI UEFI, obraz instalacyjny uruchomi Arch Linux z pomocą systemd-boot. By zweryfikować obecność systemu UEFI, sprawdź zawartość folderu efivars następującą komendą:

    # ls /sys/firmware/efi/efivars

Jeśli ten folder nie istnieje, system może być uruchomiony w BIOSie lub trybie CSM (bez UEFI).

Brak lub istnienie trybu UEFI będzie mieć wpływ na partycjonowanie dysku przed instalacją oraz sposób instalacji i konfiguracji programu rozruchowego.

### Połącz się z Internetem

Note: Te zmiany dotyczą jedynie środowiska instalacyjnego i nie zostaną zapisane w docelowym systemie.

#### Połączenie przewodowe (kabel Ethernet)

Połączenie przewodowe (po kablu Ethernet) powinno działać bez dodatkowych czynności. Obraz instalacyjny uruchamia dhcpcd dla połączenia przewodowego. Możesz sprawdzić połączenie poleceniem:

    # ping archlinux.org

Jeśli nie masz połączenia, zatrzymaj usługę dhcpcd poleceniem `systemctl stop dhcpcd@`, `Tab` i sprawdź stronę Network configuration.

#### Połączenie bezprzewodowe WIFI

Dla bezprzewodowych połączeń, iw(8), wpa_supplicant(8) i netctl są dostępne. Zazwyczaj należy wpisać komendę `wifi-menu`, która przekieruje do wyboru sieci WIFI.

    # wifi-menu

Jeśli masz problemy z połączeniem z siecią bezprzewodową, zapoznaj się ze stroną Wireless network configuration.

### Zaktualizuj systemowy zegar

Note: Te zmiany dotyczą jedynie środowiska instalacyjnego i nie zostaną zapisane w docelowym systemie.

Użyj timedatectl(1) by sprawdzić, czy systemowy zegar jest dokładny:

    # timedatectl set-ntp true

By sprawdzić stan usługi, użyj `timedatectl status`.

### Wybierz serwery lustrzane

Pakiety do instalacji muszą być pobrane z serwerów lustrzanych, które są zdefiniowane w pliku `/etc/pacman.d/mirrorlist`. W systemie live wszystkie serwery lustrzane są włączone i są sortowane przez ich status synchronizacji i szybkości w czasie, gdy obraz instalacyjny został utworzony.

Im wyżej serwer jest położony na liście, tym ma wyższy priorytet gdy pobierany jest pakiet. Możesz zedytować ten plik w odpowiedni sposób i przenieść najbliższy geograficznie serwer na górę listy, jednak powinno się wziąć pod uwagę inne krytria.

Ten plik zostanie później skopiowany do nowego systemu przez skrypt pacstrap, więc warto jest go dobrze skonfigurować.

### Przygotowanie dysków i partycji

Warning: Przed przystąpieniem do partycjonowania i formatowania, zapoznaj się z odpowiednimi działami Arch Wiki dotyczącymi systemów plików, partycjonowania i montowania partycji, aby uniknąć problemów takich jak utrata danych. Jeśli nie instalujesz systemu na pustym dysku, koniecznie wykonaj kopię zapasową plików i dotychczasowego systemu.

Rozpoznane przez system live dyski są przypisane do urządzeń blokowych (block devices) takich jak `/dev/sda`. By zidentyfikować je, użyj lsblk lub fdisk — wyniki kończące się `rom`, `loop` lub `airoot` mogą zostać zignorowane:

    # fdisk -l

Zostaną wyświetlone wykryte dyski oraz powiązane z nimi partycje (zakończone liczbą), np. z dyskiem /dev/sda mogą być powiązane partycje /dev/sda1, /dev/sda2 itd.

#### Partycjonowanie dysków i modyfikacja tablicy partycji

Następujące partycje są wymagane:

- Jedna partycja główna z punktem montowania root `/`.
- Jeżeli system działa z UEFI, konieczne jest utworzenie (lub zachowanie) partycji EFI.

Jeśli chcesz utworzyć urządzenia LVM, zaszyfrować system lub RAID, zrób to teraz.

Note: Jeżeli masz już przygotowane partycje, które zostaną użyte do instalacji i nie zamierzasz ich modyfikować, przejdź do następnego działu - Formatowanie partycji.

##### Przykładowe układy partycji

BIOS z MBR
Punkt montowania | Partycja | Typ partycji | Sugerowany rozmiar
--- | --- | --- | ---
`/mnt` | `/dev/sdX1` | Linux | Reszta urządzenia (dysku)
[SWAP] | `/dev/sdX2` | Partycja wymiany (SWAP) | Ponad 512 MiB
UEFI z GPT
Punkt montowania | Partycja | Typ partycji | Sugerowany rozmiar
`/mnt/boot` albo `/mnt/efi` | `/dev/sdX1` | Partycja systemowa EFI | 260–512 MiB
`/mnt` | `/dev/sdX2` | Partycja główna root (/) | Reszta urządzenia (dysku)
[SWAP] | `/dev/sdX3` | Partycja wymiany (SWAP) | Ponad 512 MiB

Zapoznaj się ze stroną dotyczącą przykładowych układów partycjonowania.

#### Formatowanie partycji

Jeżeli nie utworzyłeś nowych partycji i chcesz użyć dotychczasowych, konieczne jest jedynie sformatowanie partycji / (root).

Jeśli utworzyłeś nowe partycje, po ich utworzeniu, każda musi być sformatowana odpowiednim systemem plików.

Na przykład, by sformatować partycję główną (/) na `/dev/sda1` na `ext4`, uruchom:

    # mkfs.ext4 /dev/sda1

Zobacz File systems#Create a file system po więcej informacji.

## Instalacja

### Montowanie systemu plików

Note: Poniżej pokazano jedynie przykładowe komendy. Upewnij się, że wiesz co robisz i montujesz partycje zgodnie z ich układem na Twoim twardym dysku.

Zamontuj system plikow na partycji głównej (/) na `/mnt`, na przykład:

    # mount /dev/sda1 /mnt

Stwórz punkty montowania dla pozostałych partycji i je zamontuj, na przykład, jeśli posiadasz oddzielną partycję na pliki użytkownika home, możesz użyć:

    # mkdir /mnt/home
    # mount /dev/sda2 /mnt/home

W przypadku systemów z UEFI, zamontuj partycję rozruchową. Na przykład:

    # mkdir /mnt/boot/efi
    # mount /dev/sda4 /mnt/boot/efi

Rozważ również zamontowanie partycji na przestrzeń wymiany. Na przykład:

    # swapon /dev/sda3

Polecenie genfstab wykryje po zainstalowaniu systemu zamontowane systemy plików i przestrzeń wymiany.

### Instalacja podstawowego systemu

Warning: Informacja dla osób instalujących system po raz kolejny lub dokonujących reinstalacji: Od października 2019 roku grupa pakietów base została zastąpiona pojedynczym pakietem base, który nie zawiera wielu podstawowych pakietów, między innymi jądra systemu. Pakiety te powinny zostać dodatkowo zainstalowane, chyba, że wiesz co robisz. Więcej: https://www.archlinux.org/news/base-group-replaced-by-mandatory-base-package-manual-intervention-required/.

Użyj skryptu pacstrap by zainstalować podstawowy system:

    # pacstrap /mnt base linux linux-firmware

Powyższa komenda NIE zainstaluje wszystkich narzędzi ze środowiska live - zainstalowana zostanie jedynie paczka base, jądro systemu linux oraz podstawowe sterowniki sprzętu (linux-firmware).

Note: Pakiet linux zawiera jądro w domyślnej najnowszej wersji uznawanej za stabilną. Zamiast niego można zainstalować jądro w wersji LTS linux-lts - starsze ale o dłuższym okresie wsparcia i teoretycznie sprawiające mniej kłopotów albo inną wersję jądra dostępną z oficjalnych repozytoriów. Więcej dowiesz się tutaj.

W wyniku wykonania powyższej komendy przede wszystkim NIE zostaną zainstalowane takie pakiety jak:

- edytor tekstu (taki jak vim lub nano), który konieczny będzie do edytowania plików konfiguracyjnych;
- narzędzia do obsługi systemów plików (np. e2fsprogs dla ext4 czy btrfs-progs dla btrfs);
- narzędzia do obsługi dysków RAID i LVM;
- pakiety dostępu do dokumentacji (man-db i man-pages);
- program rozruchowy taki jak grub czy refind-efi[broken link: replaced by refind];
- pakiety do połączenia z siecią (między innymi dhcpcd i wpa_supplicant) czy jej obsługi (np. dialog umożliwiający uruchomienie wifi-menu).

By zainstalować dodatkowe pakiety i inne grupy takie jak edytor tekstu, sterowniki, program rozruchowy lub grupę base-devel (zawierającą pakiety niezbędne do instalacji oprogramowania z AUR), dodaj ich nazwy do polecenia pacstrap (rozdzielone spacją) np. `pacstrap /mnt base base-devel linux linux-firmware nano usbutils e2fsprogs dhcpcd` lub do indywidualnych komend menedżera pakietów pacman po wejściu w do środowiska #Chroot np. `pacman -S base-devel nano usbutils e2fsprogs dhcpcd`.

### Fstab

Wygeneruj plik fstab (użyj `-U` lub `-L` by zdefiniować wpisy przez UUID lub etykiety):

    # genfstab -U /mnt >> /mnt/etc/fstab

Sprawdź gotowy plik w `/mnt/etc/fstab` i zedytuj go w razie błędów.

### Chroot

Wejdź przez chroot do nowego systemu:

    # arch-chroot /mnt

Po wejściu do chroot zostanie otwarty wiersz poleceń Twojego systemu. Każda komenda będzie miała wpływ na zainstalowany system, a wszelkie zmiany w systemie zostaną zapisane.

### Strefa czasowa

Ustaw strefę czasową:

    # ln -sf /usr/share/zoneinfo/Region/City /etc/localtime

Dla Polski polecenie będzie wyglądało w następujący sposób:

    # ln -sf /usr/share/zoneinfo/Europe/Warsaw /etc/localtime

Uruchom hwclock(8) by wygenerować `/etc/adjtime`:

    # hwclock --systohc

Ta komenda zakłada, że zegar sprzętowy komputera jest ustawiony w UTC. Zobacz System time#Time standard dla większej ilości informacji.

### Język

Otwórz w swoim edytorze tekstu plik `/etc/locale.gen` i odkomentuj w nim (usuń z początku wiersza znak `#`) następujące wpisy: `en_US.UTF-8 UTF-8`, `pl_PL.UTF-8 UTF-8` i inne wymagane lokalizacje. Następnie wygeneruj obsługę języków poleceniem:

    # locale-gen

Ustaw zmienną `LANG` w pliku locale.conf(5) odpowiednio, na przykład:

    /etc/locale.conf

    LANG=pl_PL.UTF-8

Jeśli zmieniłeś układ klawiatury, zapisz te zmiany w pliku vconsole.conf(5):

    /etc/vconsole.conf

    KEYMAP=pl

Jeżeli chcesz, by w konsoli była możliwość wprowadzania polskich znaków, plik vconsole.conf(5) ma wygladać w następujący sposób:

    /etc/vconsole.conf

    KEYMAP=pl
    FONT=Lat2-Terminus16.psfu.gz
    FONT_MAP=8859-2

### Nazwa hosta

Stwórz plik hostname(5):

    /etc/hostname

    mojanazwahosta

Przemyśl dodanie wpisu do pliku hosts(5):

    /etc/hosts

    127.0.0.1       localhost.localdomain               localhost
    ::1             localhost.localdomain               localhost
    127.0.1.1	mojanazwahosta.localdomain	    mojanazwahosta

Zobacz również: Network configuration#Set the hostname.

### Konfiguracja sieci

Aby skonfigurować połączenie z siecią na stałe zobacz Network configuration#Network management.

Nowo zainstalowany system nie ma żadnego połączenia z siecią uruchomionego domyślnie. Do połączenia z siecią niezbędny będzie pakiet dhcpcd i uruchomienie odpowiedniej usługi.

Dla sieci bezprzewodowych, zainstaluj pakiety iw i wpa_supplicant i wymagane pakiety firmware. Opcjonalnie zainstaluj dialog dla użycia wifi-menu.

### Instalacja pakietów dodatkowych

Jak już wskazano wcześniej, komenda `pacstrap /mnt base linux linux-firmware` nie zainstaluje niektórych pakietów, które mogą okazać się niezbędne do działania systemu.

Takimi pakietami mogą okazać się:

- edytor tekstu (taki jak vim lub nano), który konieczny będzie do edytowania plików konfiguracyjnych;
- narzędzia do obsługi systemów plików (np. e2fsprogs dla ext4 czy btrfs-progs dla btrfs);
- narzędzia do obsługi dysków RAID i LVM;
- pakiety dostępu do dokumentacji (man-db i man-pages);
- program rozruchowy taki jak grub czy refind-efi[broken link: replaced by refind];
- pakiety do połączenia z siecią (między innymi dhcpcd i wpa_supplicant) czy jej obsługi (np. dialog umożliwiający uruchomienie wifi-menu).

Pozostając w środowisku Chroot pakiety te można doinstalować jeszcze przed pierwszym uruchomieniem systemu, korzystając z menedżera pakietów pacman. Należy też pamiętać o ich wcześniejszym skonfigurowaniu, jeśli jest taka potrzeba (np. w przypadku programu rozruchowego typu grub).

### Initramfs

Stworzenie nowego initramfs jest zazwyczaj nie wymagane, gdyż polecenie mkinitcpio było uruchomione podczas instalacji pakietu linux poleceniem pacstrap.

Dla specjalnych konfiguracji, zmodyfikuj plik mkinitcpio.conf(5) i stwórz obraz initramfs:

    # mkinitcpio -p linux

### Hasło użytkownika root

Ustaw hasło dla użytkownika root:

    # passwd

### Program rozruchowy

Zobacz Category:Boot loaders dla możliwych wyborów i konfiguracji.

Jeśli posiadasz procesor Intela, zainstaluj pakiet intel-ucode i uruchom aktualizacje mikrokodu.

### Uruchom ponownie

Warning: Uwaga! Przed ponownym uruchomieniem upewnij się, że zainstalowane są podstawowe pakiety umożliwiające dalszą konfigurację systemu. Przede wszystkim upewnij się, że system posiada jądro, pakiety do połączenia z internetem, sterowniki sprzętu (zazwyczaj wystarczy pakiet linux-firmware), pakiety od obsługi systemu plików, bez których system może nie odczytać danych z dysku, edytor tekstu oraz zainstalowany i skonfigurowany program rozruchowy. W przeciwnym wypadku system może nie uruchomić się prawidłowo lub jego konfiguracja będzie utrudniona lub niemożliwa. Zawsze jednak możesz użyć środowiska chroot z dysku instalacyjnego by doinstalować brakujące pakiety bez konieczności ponownej instalacji całego systemu.

Opuść środowisko chroot poleceniem `exit` lub naciskając `Ctrl+D`.

Opcjonalnie manualnie odmontuj wszystkie partycje poleceniem `unmount -R /mnt`, co pozwoli na sprawdzenie "zajętych" partycji i znalezienia przyczyny poleceniem fuser(1).

Na koniec, uruchom ponownie maszynę wpisując `reboot`. Pozostałe partycje zostaną odmontowane automatycznie przez systemd. Pamiętaj, by po wyłączeniu systemu, usunąć nośnik instalacyjny. Po uruchomieniu nowozainstalowanego systemu zaloguj się koncie root, aby dokończyć konfigurację systemu.

## Po instalacji

Zobacz General recommendations (Polski) dla możliwości zarządzania system i poradników po instalacji (takich jak instalacja graficznego interfejsu użytkownika, dźwięku, czy gładzika).

Dla listy aplikacji, które mogą się okazać przydatne, zobacz artykuł List of applications.

Category:

- Installation process (Polski)

Hidden category:

- Pages with broken package links