# Opnames

Opnames met Ekos Opnames met Ekos

In Ekos is de CCD-module de belangrijkste module voor het verkrijgen van afbeeldingen en video's. Hiermee kunt u enkele (preview) opnames maken, of meerdere afbeeldingen (Wachtrij), of SER-video's, samen met een filterwiel of rotator, indien aanwezig.

## CCD & Filterwielgroep

Kies de gewenste CCD/DSLR en filterwiel (indien aanwezig) voor de opname. Stel de CCD-temperatuur in en de filters.

- CCD: Selecteer de actieve CCD -amera. Indien de camera een volgkop (vert.: ?) heeft kunt u die hier ook kiezen.

- FW: Selecteer het actieve apparaat met filterwiel. Indien de camera een ingebouwd filterwiel heeft, zijn camera en dit apparaat hetzelfde.

- Koeler: Koeler aan/uitzetten. Stel de gewenste temperatuur in bij een camera met een koeler. Controleer de optie voor temperatuurinstellingen vóór elke opname.Opnames worden alleen gestart, wanneer de gemeten temperatuur binnen de gestelde temperatuurtolerantie is. De standaard tolerantie is 0.1 graad Celsius maar kan worden gewijzigd in de Opname-opties bij het instellen van Ekos.

## Opname-instellingen

Opname-instellingen Opname-instellingen

Stel alle opnameparameters in zoals hieronder beschreven. Na instellen kunt u een preview maken door op de knop Preview te klikken, of een taak toevoegen aan de wachtrij.

- Belichting: Geef belichtingstijd op in seconden.

- Filter: Geef gewenst filter op.

- Aantal: Aantal op te nemen afbeeldingen

- Wachttijd: Wachttijd in seconden tussen opnames.

- Type: Geef type op van gewenste CCD-frame. Opties zijn Light, Dark, Bias, en Flat frames.

- ISO: Voor DSLR cameras, geef de ISO-waarde op.

- Formaat: Geef het formaat op voor opslag. Voor alle CCD's is alleen de FITS-optie beschikbaar. Voor DSLR-camera's is er mogelijk eenopslagoptie aanwezig in het Eigen formaat (⪚ RAW of JPEG).

- Aangepaste eigenschappen: Stel verdere eigenschappen van de camera in in de taakinstellingen.

- Calibratie: Voor Dark &s; Flat frames kunt u verdere opties instellen als uitgelegd in de Onderstaande sectie voor calibratieframes.

- Frame: Geef de linkerkant (X), bovenkant (Y), breedte (W), en hoogte (H) op van de gewenste CCD-frame. Na wijzigen van de dimensies van een frame kunt u die weer tot de standaardwaarden terugzetten door op de herstelknop te klikken.

- Binning: Geef horizontaal (X) en verticaal (Y) binning op.

### Aangepaste eigenschappen

Veel camera's hebben hun eigen eigenschappen die niet op de gewone manier direct kunnen worden ingesteld in de opname-instellingen. De bovengenoemde instellingen behoren tot de meest algemene instellingen voor diverse camera's, maar elke camera is uniek, en heeft mogelijk zijn eigen verdere mogelijkheden. Hoewel u in het INDI-paneel elke eigenschap in de driver kunt instellen, is het van belang dat u elke dergelijke eigenschap in kunt stellen voor elke taak in de rij. Als u klikt op Aangepaste eigenschappen, krijgt u een dialoog verdeeld in Beschikbare eigenschappen en Taak eigenschappen. Als u een Beschikbare eigenschap verplaatst naar de lijst van Taakeigenschappen, wordt de huidige waarde opgeslagen zodra u klikt op Toepassen. Wanneer u een taak toevoegt aan de Wachtrij, worden de eigenschapwaarden geselecteerd in de lijst van Taakeigenschappen opgeslagen.

In de volgende video wordt dit in meer detail uitgelegd, met een praktijkvoorbeeld:

Aangepaste eigenschappen

## Bestandsinstellingen

Bestandsinstellingen Bestandsinstellingen

Instellingen van waar de opgenomen afbeeldingen zullen worden opgeslagen, en hoe unieke bestandsnamen aan te maken, naast de instellingen voor uploaden.

- Voorvoegsel:Geef voorvoegsel op van de aangemaaktebestandsnamen. U kunt ook frame-type, filter, belichtingstijd, en de ISO 8601 timestamp (tijdstempel) hieraan toevoegen. Bijvoorbeeld, als u het voorvoegsel `M45` opgeeft, en de keuzevakjes voor Type and Filter hebt geselecteerd, en het filter ingesteld is op Rood en het frametype op Light, dan zijn de aangemaakte bestandsnamen als volgt:

  - M45_Light_Rood_001.fits

  - M45_Light_Rood_002.fits

  Indien TS is gekozen, dan wordt de timestamp aan de bestandsnaam toegevoegd, ⪚

  - M45_Light_Rood_001_2016-11-09T23-47-46.fits

  - M45_Light_Rood_002_2016-11-09T23-48-34.fits

- Script: Geef een optioneel script op dat moet worden uitgevoerd nadat een opname voltooid is.. Het hele pad van het script moet worden opgegeven, en het script moet uitvoerbaar zijn. Bij succes moet nul worden teruggegeven, zodat de rij kan worden voortgezet. Indien geen nul wordt teruggegeven, wordt de rij (opnamen) afgesloten.

- Map: Lokale map voor opslag van de opgenomen rijen van afbeeldingen to.

- Upload: Selecteer hoe opgenomen agbeeldigen worden geüpload:

  1. Client: Opgenomen afbeeldingen worden alleen naar Ekos geüpload, en opgeslagen in de hierboven opgegeven map.

  2. Lokaal: Opgenomen afbeeldingen worden alleen opgeslagen op de externe computer.

  3. Beide: Opgenomen afbeeldingen worden opgeslagen op het externe apparaat en geüpload naar Ekos.

  Als u Lokaal of Beide kiest, moet u de externe map opgeven voor het opslaan van de externe afbeeldingen. Standaard worden alle opgenomen afbeeldingen geüpload naar Ekos.

- Extern: Als u hierboven Lokaal of Beidekiest, moet u de externe map opgeven waarin externe afbeeldingen worden opgeslagen.

## Limiet-instellingen

Limiet-instellingen Limiet-instellingen

Limietinstellingen gelden voor alle afbeeldingen in de wachtrij. Bij overschrijding van een limiet (grens), neemt Ekos de gepaste actie om dit te verhelpen, zoals hieronder wordt uitgelegd.

- Volgafwijking: Indien gekozen, wordt bij autovolgen een grootst mogelijke volgafwijking toegestaan voor de belichting. Indien de volgafwijking deze limiet in boogseconden overschrijdt, wordt de belichtingsrij onderbroken. Deze wordt automatisch hervat zodra de volgafwijking weer klein genoeg is geworden.

- Autofocus als HFR >: Als autofocus is aangezet in de focus-module en er minstens een autofocus bewerking met succes is voltooid, kunt u de aanvaardbare maximum HFR-waarde instellen.Indien deze optie wordt aangezet, wordt tussen twee opvolgende belichtingen de HFR-waarde opnieuw berekend, en als dan blijkt dat de maximum aanvaardbare HFR-waarde is overschreden, wordt automatisch een autofocusbewerking gestart. Als dit met succes is gebeurd, wordt de wachtrij hervat, en anders wordt de taak afgebroken.

- Meridiaanflip: Indien de opstelling dit mogelijk maakt, de grens-uurhoek instellen voordat een meridiaanflip wordt uitgevoerd. Bijvoorbeeld, indien u de duur van de meridiaanflip instelt op 0,1 uur, wacht Ekos totdat de opstelling de meridiaan 0,1 uur (6 minuten) voorbij is, voordat de meridiaanflip wordt uitgevoerd. Na het voltooien van de meridiaanflip wordt weer uitgelijnd met behulp van astrometry.net (als er is uitgelijnd) en wordt volgen hervat (als dit eerder was gestart) en worden de opnames automatisch hervat.

## Wachtrij

De wachtrij is het middelpunt van de Opnamemodule van Ekos. Hierin kunt u taken plannen en uitvoeren met de ingebouwde krachtige editor van de wachtrij. Een taak kunt u eenvoudig toevoegen door alle parameters uit de opname en bestandsinstellingen te selecteren zoals hierboven beschreven. Zodra de gewenste parameters zijn gekozen, klikt u op de toevoegknop in de wachtrij.

Wachtrij Wachtrij

U kunt zoveel taken toevoegen als u wilt. Hoewel niet strikt nodig, is het aan te raden, de dark- en flat-taken toe te voegen na de light frames. Wanneer u klaar bent met het toevoegen van taken, klikt u op Start rij waarna de taken worden uitgevoerd. De jstatus van de taken verandert van Inactief naar Actief en tenslotte naar Klaar na voltooiing. De wachtrij start automatisch de volgende taak. Een afgebroken taak kan weer worden hervat. U kunt de rij tijdelijk stoppen door te klikken op de pauzeknop waarna de rij wordt gestopt zodra de huidige opname voltooid is. U kunt de status van alle taken herstellen (reset) door te klikken op de herstelknop. Let er wel op dat alle tellingen van de voortgang van het afbeelden ook woorden teruggezet. Door op de Preview-knop te klikken kunt u een afbeelding in &kstars; bekijken in de FITS-viewer.

Wachtrijen kunnen worden opgeslagen in een XML-bestand met extensie `.esq` (Ekos Sequence Queue). Voor het inlezen van een wachtrij klikt u op de knop voor het openen van een document. Let er wel op dat hierdoor enige huidige wachtrijen in Ekos worden vervangen.

Taakvoortgang: Ekos kan een rij over meerdere nachten verdelen, wanneer dit nodig is. Daarom scant Ekos, wanneer de optie Onthoud taakvoortgangis aangezet in Ekos Opties, het bestandssysteem om het aantal reeds voltooide afbeeldingen te tellen, en verder te gaan met de rij waar die is afgebroken. Indien dit standaard gedrag ongewenst is, kunt de optie Onthoud taakvoortgang uitzetten.

U kunt een taak bewerken door er op te dubbelklikken. U ziet dan de toevoegknop veranderen naar een vinkje. Maak uw wijzigingen links in de CCD-module, en eenmaal klaar, klikt u op de knop met het vinkje. U kunt de taakeditor verlaten door ergens op de lege plek in de naam van de wachtrij te klikken.

Indien uw camera een live video feed ondersteunt, klikt u op de knop Live Video waarna het streamen wordt gestart. In het venster voor video stream kunt u de videostream opnemen en in subframes onderverdelen. Voor verdere informatie, zie de video hieronder:

OPnemen

## Filterinstellingen

Filterrij Filterrij

De dialoog voor het instellen van de filters krijgt u als u klikt op het filterpictogram naast het selectievak voor de keuze van filterwielen. Indien u geen parafocale filters gebruikt, en bepaalde focusoffsets nodig heeft, moet u de relatieve focusoffsets in de dialoog instellen.

Stel de instellingen in voor elk filter afzonderlijk:

1. Filter: Filternaam

2. Belichting:Stel de belichtingstijd in voor focus met dit filter. Standaard is dit 1 seconde.

3. Offset: Stel relatieve offsets in. Ekos begint een wijziging in focus offset wanneer er een verschil is tussen de huidige en de gewenste filter offsets. Bijvoorbeeld, gegeven de waarden in de voorbeeldafbeelding, als het huidigefilter is ingesteld op Rood en het volgende filter is Groen, laat Ekos de focuser met +300 ticks bijstellen. Relatieve positieve focus offsets betekenen uitfocusen en negatieve waarden infocusen.

4. Autofocus: Met deze optie wordt autofocusen gestart zodra een filter wordt verwisseld.

5. Filter vast: Stel in welk filter moet worden ingesteld en vastgezet voor autofocus met dit filter.

Een voorbeeld. Stel de opnamereeks loopt, en het huidige filter is Groen, dus de offset is reeds ingesteld op +300. In de volgende serie wordt een Hydrogen Alpha (H_Alpha) filter gebruikt, dus voordat Ekos de volgende frame opneemt, wordt het volgende gedaan:

- Omdat de lichtkracht is opgegeven als het vastgezette filter, en auto-focus is gekozen, wordt het filter gewijzigd naar Lichtkracht

- Een focus-offset van -300 wordt toegepast, omdat het vorige filter Groen eerder op +300 was gezet.

- Autofocus wordt gestart.

- Zodra autofocus klaar is, wordt het filter gewijzigd naar H_Alpha.

- Een focus offset van -1200 (vert.: ?) wordt toegepast.

- Opnames worden hervat.

## FITS-viewer

Opgenomen afbeeldingen worden getoond in de FITS-viewer van &kstars;, en ook in het samenvattingsscherm. Opties hoe de afbeeldingen worden getoond moeten in de viewer zelf worden ingesteld.

- Auto Dark: Met deze optie kan een afbelding worden opgenomen, waarna dark automatisch wordt afgetrokken. Leterop dat dit alleen geldt voor Previews, en niet voor in batches opgenomen wachtrijen.

- Effecten: Filter voor beeldverbetering, toe te passen op de opgenomen afbeelding.

## Rotator-instellingen

Rotator-instellingen Rotator-instellingen

Veldrotators worden ondersteund in INDI & Ekos. De rotatorhoek is de hoek die raw wordt gemeld door de rotator, en is niet noodzakelijk de Positiehoek. Een positiehoek nul betekent dat de bovenkant van de frame (aangeduid door een pijltje) direct op de pool is gericht. De positiehoek wordt uitgedrukt in graden ten oosten van het noorden (East of North), dus een PH van 90 graden betekent dat de bovenkant van de frame 90 graden (linksom (vert.:?)) vanaf de pool is gericht. Zie voorbeelden voor diverse PH's. (PA's: position angles).

Voor de berekening van de positiehoek (PA), een opname maken en oplossen in de Uitlijnmodule van Ekos. De positiehoek wordt verkregen door een offset en een vermenigvuldiging toe te passen op de raw hoek. In de rotatordialoog van Ekos kunt u de raw hoek en ook de PA direct besturen. De offset en vermenigvuldiging kunnen met de hand worden gewijzigd, om die gelijk te maken aan die van de rotator en de actuele PA. Kies Sync GV met PA om de indicator van de huidige GV te roteren in de sterrenkaart naar de PA die u in de dialoog wijzigt.

Rotatorinstellingen

Aan elke opnametaak kunnen andere rotatorhoeken worden toegekend, maar let er wel op, dat hierdoor volgen wordt afgebroken, omdat door roteren de volgster wordt kwijtgeraakt. Daarom moeten in de meeste rijen de rotatorhoek onveranderd worden gelaten voor alle opnametaken.

## Calibratieframes

Calibratie-instellingen Calibratie-instellingen

Voor flat field frames kunt u de calibratie-opties instellen om het proces te automatiseren. De calibratie-opties zijn bedoeld om niet begeleide automatische field frame opnames mogelijk te maken. Indien gewenst kunnen die ook worden gebruikt voor dark en bias frames. Indien uw camera een mechanische sluiter heeft, is het niet nodig calibratie-instellingen in te stellen, behalve wanneer u de stofkap wilt afsluiten, om te voorkomen dat er licht komt in de optische buis. Voor flat fields moet u de lichtbron ervoor opgeven, en daarna de tijdsduur voor de flat field frame. De tijdsduur kan handmatig zijn, of gebaseerd op ADU-berekeningen.

1. Flat Field lichtbron

   - Hand: De lichtbron voor flat field.

   - Stofkap met ingebouwde flat light: If using a dust cover with builtin light source (⪚ FlipFlat). For dark and bias frames, close the dust cap before proceeding. For flat frames, close the dust cap and turn on the light source.

   - Stofkap met externe flat light: Bij gebruik van een stofkap met externe flat lichtbron Voor dark en bias frames, sluit de stofkap alvorens verder te gaan. Voor flat frames, open de stofkap en zet de lichtbron aan. Aangenomen wordt dat de flat lichtbron de parkeerlocatie is.

   - Muur: De lichtbron is een paneel op de muur van de waarneemlocatie. Geef azimut- en hoogte-coördinaten op van het paneel, de opstelling zal daarna daar naar toe draaien voor het opnemen van de flat field frames. Indien het lichtpaneel kan worden bestuurd vanuit INDI, zal het door Ekos naar behoefte aan/uit worden gezet.

   - Schemering: Thans niet ondersteund.

2. Tijdsduur Flat Field

   - Hand: Tijdsduur al opgegeven in de wachtrij.

   - ADU: Tijdsduur variabel tot aan opgegeven ADU wordt voldaan.

Voordat de calibratie-opnamen worden gestart, kan men Ekos de opstelling en/of koepel laten parkeren. Afhankelijk van de hierboven geselecteerde flat lichtbron, gebruikt Ekos de juiste flat lichtbron voor de opnames van de flat frames. Indien ADU is opgegeven, start Ekos de opnames van een aantal preview-afbeeldingen om de kromme te verkrijgen voor het verkrijgen van de juiste ADU-waarde. Als eenmaal een goede waarde is gevonden, wordt er nog een opname gemaakt, de ADU opnieuw vastgesteld, totdat een goede waarde is verkregen.

## Video Tutorials

Opnemen

Filterwielen