<h2>Kamilaroi/Euahlayi</h2>
<p>De Kamilaroi (ook bekend als Gomeroi) en Euahlayi volkeren zijn Australische
Aboriginals culturele groepen gelokaliseerd in het noordelijke deel van New
South Wales. Ze hebben de Europese invasie overleefd en verloren grote delen
van hun land. Hun cultuur en band met land bleven sterk, inclusief een
uitgebreide culturele astronomie voor het eerst geregistreerd in de jaren
1860.</p>

<h3>Achtergrond</h3>
<p>Deze Stellarium hemelcultuur is het resultaat van een hogere graad onderzoek
project door Robert Fuller aan de Macquarie University, Sydney,
gereedgekomen in 2014. Stellarium werd gekozen als een deel van het project
voor het teruggeven van de verzamelde kennis aan de Kamilaroi en Euahlayi
gemeenschappen in de vorm van een documentaire video (Star Stories of the
Dreaming) en de studenten Study Guide. Clips van Stellarium werden gebruikt
in de documentaire om bepaalde hemelobjecten te illustreren.</p>

<h2>Culturele objecten</h2>

<h3>Gawaargay</h3>
<p>Gawaargay is de spirituele Emoe aan de hemel, met zijn kop in de Kolenzak,
en zijn nek en lichaam dat zich uitgestrekt door de stoffige lanen van de
Melkweg (Warrambul) tot voorbij Scorpius. De Euahlayi en de Kamilaroi zien
het met de poten in april en mei, wanner het vrouwelijk is en mannen
achtervolgt. Van juni tot augustus is mannelijk en zit het zonder poten op
zijn nest (de mannen broeden de kuikens), en dit is een signaal om de eieren
te verzamelen. Eind augustus 's avonds staat het verticaal aan de hemel en
vormen het kop en lichaam twee "eieren", wat betekent dat de eieren niet
mogen worden verzameld. Later in het jaar, verschijnt het aan de horizon,
dus wordt aangenomen dat het in een watergat zit, wat betekent de watergaten
zitten vol. Wanneer het zich onder de horizon bevindt, dan is het op aarde
als de Zwarte Emoe, die zelden wordt gezien.</p>

<h3>Birringoloo</h3>
<p>Birringoloo is de tweede vrouw van Byaame, de schepper/cultuur held. Ze zit
bij het kampvuur in het kamp van Byaame (de ster Alpha Muscae), en alle
vrouwen met hun dochters die naar dit kamp kwamen voordat ze naar Bulimah
gaan (Hemel achter Warrambul). Ze wachten in dit kamp totdat al hun hun
dochters zijn gestorven en naar het kamp komen en ze door kunnen gaan naar
Bulimah.</p>

<h3>Yarran</h3>
<p>Yarran (ook wel mingga genoemd) is de wortels van de Yarran boom, een
Acacia, de boom die Byaame nam tot de Warrambul met de eerste man om te
sterven (en de Kaketoes).  Het is eigenlijk gecentreerd op de Kolenzak, en
de donkere nevel is de holte van de boom gezien van onderen, met de wortels
verspreiden zich rond.  Als iemand sterft en naar Bulimah gaat, gaan ze door
de holte van de Yarran.</p>

<h3>Oude Wiringin</h3>
<p>Een Wiringin is een "Slimme man" of een Aboriginal arts. Deze Wiringin
gelokaliseerd in de Kleine Magelhaense Wolk en is daar omdat hij bepaald wie
door kan gaan naar Bulimah. Als een overleden persoon niet is ingewijd, is
dit niet toegestaan, omdat deze de regels niet kent, dus zendt hij ze naar
Wadhaagudjaaylwan in de Grote Magelhaense Wolk. Deze geboortegeest stuurt de
niet ingewijden terug naar de aarde als een nieuwe baby, zodat ze kunnen
worden ingewijd. Deze Wiringin wordt op elke Aboriginal begraafplaats
vertegenwoordigd als een Wilga boom (inheemse wilg).</p> 

<h3>Birray Birray</h3>
<p>De Birray Birray zijn een groep van niet ingewijde jongens die verliefd zijn
op de zeven jongen vrouwen (zussen), Miyay Miyay, die deel uitmaken van de
Plejaden sterrencluster. Ze achtervolgde de Miyay Miyay, die in de
sterrenhemel belandde maar voor dit in Orion geplaatst waren, waar de drie
sterren de gordel van Orion vormden. Rigel is het vuur en zwaard van Orion
is hun vuurpoker. Zij worden weggehouden van de Miyay Miyay door Wiringin,
Old Dthillar, die Aldebaran is.</p>

<h3>Miyay Miyay</h3>
<p>De Miyay Miyay zijn de zeven jonge vrouwen (zussen) die, afhankelijk van het
verhaal, door de Birray Birray, of door verschillende Wiringins of andere
slechte personen werden achtervolgt tot in de sterrenhemel. Ze vormen de
Plejaden sterrencluster omdat een zus verlegen is, zien we normaal
gesproeken maar zes sterren. Ze worden beschermd door de Birray Birray in
Orion door de Wiringin, Old Dthillar, die Aldebaran is.</p>

<h3>Old Dthillar</h3>
<p>De oude Dthillar is een Wiringin, in dit geval de Wiringin van de Birray
Birray, de niet ingewijde jongens in Orion die smachten naar de Miyaay
Miyaay (Zeven zussen) in de Plejaden. De oude Dthillar is de ster Aldebaran,
die ook Alpha Tauri is en hij staat daar om de Miyaay Miyaay beschermen voor
de Birray Birray. De omgekeerde "V" gevormd door Alpha, Epsilon, en Gamma
Tauri is de gunya (hut) van de oude Dthillar.</p>

<h3>Wamba Wamba</h3>
<p>"Wamba" betekent "krankzinnig" of "gek". In dit geval, de ster Canopus wordt
Wamba Wamba genoemd om verschillende redenen, afhankelijk van welk verhaal
wordt verteld. De planeet Venus wordt ook Wamba genoemd. Een speculatie is
dat beide Canopus en Venus in e zomer dicht bij de horizon worden gezien als
gevolg van atmosferische verstoringen, kan "scintillate" (sterke twinkelen),
wat resulteert in snelle kleur wisselingen. Dit kan worden geïnterpreteerd
als krankzinnigheid.</p>

<h3>Wadhaagudjaaylwan</h3>
<p>Wadhaagudjaaylwan is de derde vrouw van Byaame, die zich bevind in de Grote
Magelhaense Wolk en zingt voor de vrouw diep baby's gaat krijgen. Ze "zingt"
voor de baby's van de vrouw op aarde en ze neemt de personen die de oude
Wiringin in de Kleine Magelhaense Wolk haar stuurt en stuurt ze als baby's
terug naar de aarde.</p>

<h3>Bandaarr</h3>
<p>Bandaarr is Kamilaroi/Euahlayi voor kangoeroe, en deze kangoeroe bevind zich
onder de buik van de Emoe in de Melkweg, weg kijkend van Emoe. Bandaarr is
ofwel een grijze of rode kangoeroe, afhankelijk van de cultuur, en heeft
betekenis in ceremonie.</p>

<h3>Muraay Muyaay</h3>
<p>Muraay is Kamilaroi en Muyaay is Euahlayi voor de grote geelkuifkaketoe, dat
zijn de aanwijs sterren (Alpha Centauri en Hadar/Beta Centauri). Zij
eindigde in het Crux sterrenbeeld toen hun boom, de Yarran, was versleept
naar het firmament met de eerste man die stierf en ze achtervolgen altijd
Yarran.</p>

<h3>Warrawilbaarru</h3>
<p>Warrawilbaarru is de wervelwind geest die leeft in het sterrenbeeld
Schorpioen. Normaal houd Byaame hem weg van de aarde, maar in september komt
hij uit een van de drie holen (donkere nevels) in Schorpioen en komt pas
terug rond maart. Gedurende deze tijd is hij op aarde als de "willy willy"
of wervelwind en kan gevaarlijk zijn voor kinderen en niet ingewijde mannen.</p>

<h2>Meer literatuur</h2>
<p>Meer gedetailleerde informatie in de astronomie van de Kamilaroi en Euahlayi
volkeren kan worden gevonden op <a
href="https://unsw.academia.edu/RobertFuller"
class="external">https://unsw.academia.edu/RobertFuller</a>.</p>
