<h2>Hawaiiaanse sterlijnen</h2>
<p>Dit zijn de sterlijnen ontwikkeld door Nainoa Thompson en gebruikt door de
Polynesian Voyaging Society om Polynesische zeilkano's te navigeren met
behulp van traditionele technieken van niet- instrument navigatie over
duizenden mijlen open oceaan. Voor jaren, Hawaiiaanse navigators hebben de
positie van sterren onthouden als ze opkomen en ondergaan om hun koers te
bepalen. Wayfinder Nainoa Thompson ontwikkelde een organisatiesysteem om de
positie van de sterren te helpen onthouden op de hemelbol door deze te
verdelen in vier even grote sterlijnen.</p>


<h2>Historie</h2>
<p>De kennis over de Hawaiiaanse sternavigatie is al vele generaties mondeling
door gegeven. Veel kennis met betrekking tot sterren en navigatie ging
verloren tot de Hawaiiaanse renaissance in de vroege jaren 1970. Polynesian
Voyage Society (PVS), opgericht in 1973, creëerde Hokule’a in 1975. Hokule’a
is een traditionele Hawaiiaanse reiskano met de missie om de kunst van de
weg vinden nieuw leven in te blazen. Een man uit Satawal, Micronesia genaamd
Mau Piailug was een meester navigator/wegvinder. De kennis van de weg vinden
en de sterrenhemel te gebruiken om te navigeren werd door zijn voorouders
aan Mau doorgegeven . Nainoa Thompson, de huidige president van PVS, vroeg
Mau om zijn navigatie kennis aan hem te onderwijzen met de intentie de
kennis die de Hawaiianen eens waren kwijt geraakt weer te doen herleven
. Met de geleerde kennis van Mau, is het Hawaiiaanse sterkompas en de
sterlijnen weer gecreëerd.</p>


<h2>Sterrenlijnen</h2>
<p>Elke sterrenlijn is een groep van hoofdsterren die worden onthouden door de
navigators. De sterverbindingen maken sterrenbeelden. De navigators
onthouden de opkomst/ondergang 'huizen' van deze sterren, sterren die elke
lijn met elkaar verbonden zijn en de lijnen die direct naar het noorden en
het zuiden wijzen. The sterrenlijn positie wijzigt zich langzaam aan de
nachthemel gedurende de tijd, elke sterrenlijn is meer heersend in de nacht
volgens het seizoen. De sterrenlijnen met hun overeenkomstig seizoen zijn
als volgt: 
</p><p>
<table>
	<tr><td>1.</td><td><em>Ke Ka o Makali‘i</em></td><td>November t/m april    </td></tr>
	<tr><td>2.</td><td><em>Ka Iwikuamo‘o</em></td><td>April t/m juli        </td></tr>
	<tr><td>3.</td><td><em>Manaiakalani</em></td><td>Mei t/m oktober       </td></tr>
	<tr><td>4.</td><td><em>Ka Lupe o Kawelo</em></td><td>September t/m februari</td></tr>
</table>
</p>
  
<h3>Ke Ka o Makali’i</h3>
<p>De directe vertaling betekent “Hoosvat van <em>Makali’i</em>”. De lijnen
vormen een kano hoosvat die uitschept <em>Ka Hei-Hei o Na Keiki</em> (Orion)
en <em>Makali’i</em> (Plejaden) hoog aan de nachthemel. Tijdens reizen wordt
een hoosvat gebruikt om water uit de rompen te scheppen. </p>

<p>De hoofdsterren van <em>Ke Ka o Makali’i</em> van noord tot zuid zijn
<em>Hokulei</em> (Capella), <em>Nanamua</em> (Castor), <em>Nanahope</em>
(Pollux), <em>Puana</em> (Procyon), en <em>‘A’a</em> (Sirius). Deze met
elkaar verbonden sterren creëert het hoosvat aan de hemel. Mintaka in Orion
is een belangrijke ster in deze lijn omdat het opkomt/ondergaat direct in
het oosten en het westen een geeft de navigator een makkelijke aanwijzer
ster voor de richting. Mirzim (naast <em>‘A’a</em> (Sirius)) en <em>Ke Ali’i
Kona i Ka Lewa</em> (Canopus) verbonden met elkaar creëert een aanwijzer
naar het zuiden. <em>‘Ekekeuehuehu</em> (&theta; Aur, Mahasim) en
<em>‘Ekekeu’ena’ena</em> (&beta; Aur, Menkalinan) verbonden creëert een
aanwijzer naar het noorden. Verschillende noord/zuid aanwijzers worden
gevonden in de sterlijnen en worden veel gebruikt door navigators.<p>

<h3>Ka Iwikuamo’o</h3>
<p><em>Ka Iwikuamo’o</em> vertaalt zich naar de ruggengraat (direct:
bot-rug-hagedis). Deze sterrenlijn wordt afgebeeld als de ruggengraat van
een hagedis of <em>mo’o</em> in deze hemelcultuur. Het kan ook worden
gerepresenteerd als een genealogische ruggengraad, elke ster representeert
een generatie.</p> 

<p>De sterrenlijn zelf begint met <em>Hokupa’a</em> (Poolster), Het ultieme
noordelijke punt aan de hemel omdat de ster nooit beweegt, altijd boven het
noorden. <em>Hokupa’a</em> is verbonden met <em>Na Hiku</em>
(Steelpannetje). <em>Na Hiku</em> vertaald zich als “De zeven” vanwege de
zeven sterren in het Steelpannetje.  <em>Hokule’a</em> (Arcturus) en
<em>Hikianalia</em> (Spica) zijn de twee sterren in het midden van de
sterrenlijn. De twee PVS kano's zijn vernoemd naar deze twee sterren.
<em>Hokule’a</em> is de “zenit” ster van Hawaii, wat betekent dat het direct
boven je hoofd staat wanneer je op de breedtegraad van de Hawaiiaanse
eilanden bent. <em>Hokule’a</em> is erg belangrijk voor navigators om de weg
terug naar Hawaii te vinden. Het betekent <em>Hokule’a</em> is “de ster van
blijdschap” omdat het is de ster die gebruikt wordt om thuis brengende
vreugde te vinden. Naast <em>Hikianalia</em> staat <em>Me’e</em>, een
combinatie van vier sterren die een doos vormen. <em>Me’e</em> is verbonden
met <em>Hanaiakamalama</em> (Zuiderkruis) wat het zuidelijkste punt voor
<em>Ka Iwikuamo’o</em> is.</p>

<h3>Manaiakalani</h3>
<p><em>Manaiakalani</em> vertaald zich als “De chef zijn vislijn”. Dit
refereert aan de legende van de demi god Maui en zijn vishaak. Maui wordt
gecrediteerd voor het omhoog trekken van de eilanden met zijn magische
vishaak. </p>

<p>Deze sterren lijn bestaat uit twee sterrenbeelden. De Navigator driehoek in
het noorden en Maui’s vishaak in het zuiden. The Navigator driehoek is
bestaat uit drie sterren <em>Hawaiki</em> (Deneb), <em>Keoe</em> (Vega), en
<em>Humu</em> (Altair). (Het is dezelfde figuur als de Zomer driehoek voor
moderne amateur astronomen.) Deze sterren representeren ook de Polynesische
driehoek: Hawai’i (<em>Hawaiki</em>), Rapanui (<em>Keoe</em>), en Aotearoa
(<em>Humu</em>). Deze drie eilanden worden opgehaald door de vishaak van
Maui (Schorpioen). </p>

<p>Het aanwijspunt noord is te vinden in de navigator driehoek wanneer je
<em>Hawaiki</em> (Deneb) en <em>Momonapikowalu</em> (&gamma; Cyg, Sadr)
verbindt. De aanwijspunten zuid zijn in vishaak wanneer je <em>Mili’opu</em>
(&delta; Sco, Dschubba) en <em>Kahe</em> (&pi; Sco, Nur) verbindt, de
sterren in de top van de haak.</p>

<h3>Ka Lupe o Kawelo</h3>
<p><em>Ka Lupe o Kawelo</em> vertaald zich als de “De vlieger van
Kawelo”. Kawelo was de grote chef van Kaua’i and O’ahu en deze sterrenlijn
gerepresenteerd de vlieger die als kind was verloren.</p>

<p>De sterrenlijn sterren met <em>‘Iwakeli’i</em>, betekent chef fregatvogel
(<em>Fregata Minor</em>). De vorm van het sterrenbeeld (wat Cassiopeia's W
in het westen) lijkt op de <em>‘iwa</em> vogel die bekend is om het leiden
van reizigers naar het land. Het midden van de sterrenlijn is de vlieger van
Kawelo (gelijk aan het grote vierkant van Pegasus). De vier sterren die de
vlieger vormen zijn vernoemd naar Kawelo’s grote voorouders:
<em>Manokalanipo</em> (&delta; Peg, Alpheratz), <em>Kakuhihewa</em> (&beta;
Peg, Scheat), <em>Pi’ilani</em> (&gamma; Peg, Algenib), en <em>Keawe</em>
(&alpha; Peg, Markab). Alle vier waren fameuze chefs van hun tijd. De
sterrenlijn verbind zuid aan twee sterren <em>Pi’ikea</em> (&beta; Cet,
Deneb Kaitos) en <em>Kukaniloko</em> (&alpha; PsA, Fomalhaut). </p>

<p>Het aanwijspunt noord is te vinden in <em>Manokalanipo</em> (&delta; Peg,
Alpheratz) en <em>Kealohalani-po-keao</em> (&beta; Cas, Caph) van
<em>‘Iwakeli’i</em>. Het aanwijspunt zuid is verbonden met <em>Keawe</em>
(&alpha; Peg, Markab) en <em>Kukaniloko</em> (&alpha; PsA, Fomalhaut).</p>

<h3>Externe links</h3>	
<ul>
<li><a href="http://hokulea.com">Polynesian Voyaging Society</a></li>
<li><a
href="http://pvs.kcc.hawaii.edu/ike/hookele/hawaiian_star_lines.html">Hawaiian
Voyaging Society</a></li>
<li><a href="http://www.imiloahawaii.org/71/star-paths">Imiloa</a></li>
<li><a
href="http://archive.hokulea.com/ike/hookele/hawaiian_star_lines.html">Hawaiiaanse
sterrenlijn en sternamen</a></li>
</ul>

Hee Hawaiiaanse ster kompas landschap dat kan worden gebruik met deze
hemelcultuur is beschikbaar op <a
href="https://stellarium.org/landscapes.html">Stellarium landschappen</a>
collectie.

<h2>Achtergronden en wetenswaardigheden</h2>
<p>
De <em>meester navigator</em> achter deze hemelcultuur is Mau Piailug van
Satawal, die de Polynesische kunst van hemelnavigatie aan Nainoa Thompson
onderwees, die deze versie van de hemelcultuur ontwierp en dat werd gebruikt
van 013-17 door Hawaiianen om rond de wereld te zeilen gedurende de Malama
Honua Voyage met Hokule’a, de Polynesische reiskano. Stellarium is gebruikt
door de navigators van Hokule’a als hulpmiddel en deze hemelcultuur fungeert
als een hulpmiddel om de Polynesische navigatie toe te passen.</p>

<p>De technische implementaties van de hemelcultuur hier aanwezig is een
bijdrage in 2017 door de leraren Darren Kamalu en Christopher Blake,
Studenten Jonah Apo, Nicholas Koanui, Brenden Aila en de Hemelse navigatie
klas van de Kamehameha Schools Kapalama, Honolulu, Hawai’i. Kunstwerk door
Kealoha Kaneakua. 
</p>
