<h2>Andes do norte</h2>
<p align="justify">Os Andes do Norte teñen un complexo laboratorio que nos ensina sobre as
distintas ciencias que a humanidade contemplou na súa historia; partindo da
observación dos diversos elementos que nos rodean, coa necesidade de
asegurar a nosa supervivencia como especie e liñaxe, o ser humano aprendeu a
comprender os sinais que o cosmos, plantas, animais, clima e outros
elementos emiten constantemente. Entón o sabio aprendeu a decatarse dos
cambios que afectan os seres vivos.</p>

<p align="justify">Para replicar as medidas ancestrais nos observatorios andinos propoñemos o
uso dun recipiente de boca ancha, ó aire libre, colocámolo e nivelámolo
correctamente. Para crear un espello de estrelas enchémolo de auga, neste
reflexo do ceo, o sabio andino pode admirar e rexistrar os movementos do
sol, a lúa, os planetas ou as estrelas.</p>

<p align="justify">O simulador Stellarium permítenos recrear estes "espellos cósmicos" e
analizar a dinámica estelar específica que se pode ver nos Andes do Norte,
tal e como fixeron os milenarios sabios na súa observación paciente a través
dos tempos. Estas persoas rexistraron os movementos cósmicos do patrimonio
prehispánico actual dos pobos andinos e produciron configuracións gráficas,
que, despois de moito traballo conxunto de investigadores en varias
xeracións, a principios do século XXI foron parcialmente descodificadas.</p>

<p>Aquí contamos o que atopamos nos ceos ecuatoriais:</p>


<h3>O Sol (Punchao o Wilca)</h3>
<p align="justify">Se nos atopamos no centro do planeta, o aparente movemento que fai o sol na
nosa viaxe anual arredor del é equidistante e proporcional. Nos equinoccios
o sol atravesará o centro do ceo, no solsticio de xuño percorrerá os eu
camiño máis meridional (irá cara o norte) e no solsticio de decembro
percorrerá o camiño máis setentrional (máis ó sur). Estes fenómenos naturais
son as marcas das catro principais festas que celebran unha parte específica
do calendario agrícola porque son os puntos de inflexión coas estacións
climáticas.</p>

<p align="justify">Segundo o cronista colonial Juan de Betanzos "os indios coñecían os anos
bisestos"; grazas á investigación de Gustavo Guayasamín, identifícase un
movemento cíclico nun intervalo de catro anos no sol; para observalo,
suxerimos situarnos no equinoccio de marzo (aproximadamente os equinoccios
de marzo son o día 21 no calendario gregoriano), no día solar (12:20 na hora
civil do ano 2018). Podemos avanzar no tempo grazas á "Ventá de Data/Tempo"
de ano en ano e notaremos que o sol se move, volvendo ó punto en que a
observación comeza en períodos de catro anos, por exemplo: Comeza en 2016 ,
móvese á esquerda do espectador en 2017, continúa avanzando cara á esquerda
en 2018, tamén se move en 2019 e en 2020 volve á súa posición inicial; logo
inicia o ciclo de novo.
</p>



<h2 align="center">Limpar constelacións, asterismos e liñas guía nos Andes.</h2>

<p align="justify">Consideramos que mediante os "espellos estelares" os sabios poderían
rexistrar o tráfico estelar. A través desta observación notaron que durante
as noites de cada equinoccio e solsticio aparecen estrelas específicas no
ceo, como se estivesen marcando os cambios climáticos ós que estamos
expostos, polo que estes sinais cósmicos rexistráronse no patrimonio
prehispánico andino dando lugar a as formas xeométricas andinas.</p>

<p><b>Equinoccio de marzo</b></p>
<li><b>Cruz "Antonio Quinatoa":</b> Á noitiña as primeiras estrelas en aparecer
son: Sirius - Proción - Rigel - Betelgeuse, que forman a cruz chamada
"Antonio Quinatoa". É a constelación que rexe o ciclo masculino.</li>    

<p><b>Equinoccio de setembro</b></p>
<li><b>Triángulo Molestina:</b> As primeiras estrelas en aparecer son: Altair -
Vega - Antares que forman o triángulo chamado "Molestina"</li>

<p><b>Constelación Daniela Alejandra Ayala:</b> Grazas a un duro traballo no
rexistro dos debuxos identificamos a constelación chamada "Daniela Alejandra
Ayala", conxunto cósmico que acompaña a imaxe do "Mono Andino", e aparece no
centro do ceo a noite do equinoccio feminino.</p>

<p><b>Solsticio de xuño</b></p>
<p><b>Cruz do sur:</b> As estrelas máis destacadas da noite do solsticio de
verán para o hemisferio norte son: Acrux, Mimosa, δ Crucis, ζ Crucis, λ
Crucis e μ Crucis que forman a "Cruz do Sur".</p>

<p><b>Solsticio de decembro</b></p>
<p><b>A frecha “Jorge Trujillo”:</b> As estrelas máis destacadas da tarde do
solsticio de inverno para o hemisferio sur son Caph - Shedar - Navi - K Cas,
que forman parte da constelación occidental de Casiopea; a forma resultante
evoca unha frecha que ó final do Solsticio de decembro apunta en dirección
Leste-Oeste.</p>

<p align="justify">Os asterismos que incluímos son as primeiras estrelas que aparecen ó final
de cada equinoccio ou solsticio. Do mesmo xeito que as constelacións, estas
formas básicas (diamante, cadrado, triángulo e frecha) marcan o comezo ou o
final dun ciclo, ó parecer os seres humanos descubríronas e graváronas antes
cás formas das constelacións escuras.</p>



<h2 align="center">Os Seres Sagrados no Cosmos. As constelacións escuras.</h2>
<h3>A Vía Láctea</h3>
<li align="justify">O noso planeta pertence á galaxia da Vía Láctea, cuxa forma é a dun disco
grande con dous brazos voluminosos; esta forma e a rotación da terra
significa que polas noites dos equinoccios e dos solsticios podemos apreciar
unha parte específica dela, converténdose así nun sinal que os antepasados
apreciaron para medir o tempo. Chamada nos Andes o "Muyun", para moitos
pobos representa unha xigantesca serpe que dá vida.</li>    

<p align="justify">En contraste con Occidente, as constelacións non están formadas por puntos
brillantes ou estrelas; os seres astrais están aloxados nos "puntos escuros"
existentes no brillo da Vía Láctea, polo que en cada un dos momentos de
inflexión do noso camiño anual arredor do sol (Solsticios e equinoccios),
atoparemos unha constelación guía en cada "final visible" da galaxia. Do
mesmo xeito que cos movementos lunares ou solares os movementos das
constelacións nos Andes do Norte marcaron o comezo ou o final de épocas
específicas, agrícolas, civís, reprodutivas ou festivas. Determinaron o
destino dos seres, recibindo respecto e veneración polos que acudiron á súa
sabedoría, desenvolvendo así un pensamento relixioso similar ó do sol ou a
lúa en todo o continente.</p>

<p align="justify">Aquí describimos as constelacións decodificadas ata a data:</p>

<h3>Constelacións escuras</h3>
<ul>
<li><p>Estelina Quinatoa (O xaguar): Constelación que goberna o ciclo masculino,
tamén chamada "Wilca" ou "Otorongo", indica a chegada dos cultivos de grans
tenros.<p></p><img src="jaguar.png" width="100" height="107" align="center" /></p></li>
<li><p>Mercedes Cotacachi (O mono): A constelación que rexe o ciclo feminino,
indica a chegada das choivas e o inicio dos procesos agrícolas.</p><p><img src="mono.png" width="100" height="107" align="center" /></p></li>
<li><p>Hernán Crespo Toral (A Ra): O "Hampatu" é o animal que ten varias etapas,
como o pensamento andino, aparece na noite do solsticio de xuño e está
relacionado co contacto co mundo dos mortos.</p><p><img src="sapo.png" width="100" height="107" align="center" /></p></li>
<li><p>Ana Jaramillo de Velasteguí (O guerreiro): coñecida como "o home e a lanza"
ou "o bailarín", a constelación goberna o solsticio de decembro.</p><p><img src="guerrero.png" width="100" height="107" align="center" /></p></li>
</ul>

<h3>Autores</h3>
<p>Forman parte destas constelacións, asterismos e medicións<b>o legado de
Coñecemento Ancestral </b> protexido e compilado polo <b>Clan Quinatoa,
gardiáns do coñecemento milenario do Val Lundauco en Imbabura - Ecuador</b></p>.

<p>A información astral baséase no estudo de Andrés Alejandro Ayala Quinatoa en
"Astronomía milenaria, o que me ensinaron os meus mestres e devanceiros";
Servio Jr. Paladines colabora para a integración informática.</p>

<p>As ilustracións presentes están inspiradas nos deseños prehispánicos da
nación Pasto investigados por Estelina Quinatoa para o libro
"Representacións ancestrais e cores do cosmos" (Ministerio de Cultura e
Patrimonio do Ecuador).</p>

