<h2>Vanuatu</h2>
<p>A cultura do ceo dos Vanuatu para Stellarium nace dunha investigación que
foi levada a cabo entre os habitantes de Vanuatu por Dominik M. Ramík e
Isnetwar. <a href="http://dominicweb.eu/en/vanuatu-sky/">publicada
online</a>. A linguaxe chámase ás veces "linguaxe Lenakel" e é un dos
idiomas da illa de Tanna en Vanuatu. As súas constelacións son
sorprendentemente similares ás doutras linguas Vanuatu, aínda que os nomes e
significados varían ata certo punto.</p>

<h3>Sistema Solar</h3>
<ul>
	<li>Sol: Met</li>
	<li>Lúa: Mawuk</li>
	<ul>
		<li>Lúa crecente: Mawuk wi - "Lúa nova"</li>
		<li>Primeiro cuarto: Nail ratuatu - "permanece recto", significando que no ceo a
lúa aparece recta no cénit pola noite</li>
		<li>Lúa chea: Mawuk ramépép malwia - "a lúa é como o peixe épép malwia" (Platax
orbicularis); tamén Nati tawar - significa que cando se pon o sol, a Lúa só
aparece enriba das montañas</li>
		<li>Último cuarto: Numanmel</li>
		<li>Lúa crecente: Numanmel</li>
		<li>Eclipse lunar: Mawuk ramemes - 'Morte da Lúa'</li>
	</ul>
	<li>Venus:</li>
	<ul>
		<li>Estrela da mañá: Fétukai</li>
		<li>Estrela do serán: Kéwita</li>
	</ul>
	<li>Xúpiter: Karatéi</li>
	<li>Mahau ramiwuk: "estrela que salta", un mal agoiro que prognostica a morte de
alguén</li>
</ul>

<h3>Estrelas</h3>
<ul>
	<li>En xeral: Mahau</li>
	<li>Aldebarán: Kapaumeta</li>
</ul>

<h3>Constelacións e obxectos do ceo profundo</h3>
<p>Nota: os nomes galegos que preceden os nomes locais están aquí só para
axudar o lector a localizar a constelación particular no marco do ceo
occidental. Van seguidos das traducións reais dos nomes locais.</p>
<ul>
	<li>GNM e PNM: Nowanuman - 'forno de terra'</li>
	<li>Vía Láctea: Nemrau - "cinza"; tamén Nuafuganan - termo menos común de
significado descoñecido</li>
	<li>Cinto de Orión: Kasulia apam - "xugo longo"</li>
	<li>Espada de Orión: Kasulia rerparep - 'xugo curto'</li>
	<li>Cabeza de Tauro: Kou - 'pinzas usadas para sacar pedras quentes do lume'</li>
	<li>Dardo de Escorpión: Kahaur rul - 'rata', vista pola tarde no cenit cando é
hora de preparar os xardíns</li>
	<li>O corpo de Orión: Kilil - "abano tradicional" feito con follas de palma</li>
	<li>Cruz sur: Suatu kywer - "catro xeitos habituais" que conectan catro aldeas
cun nakamal; levántase pola tarde en marzo e simboliza o tempo no que a
xente nakamal fai temahwa para unha boa colleita</li>
	<li>Pléiades: Nowaswas Lapnuman - "mozos de Lapnuman"; tamén Neperawen Lapnuman
- "mozas de Lapnuman"</li>
</ul>

<h3>Nomes de obxectos con posición descoñecida</h3>
<ul>
	<li>Mowaimawuk - nome dunha estrela non identificada, que se di que está preto
da Lúa</li>
	<li>Iaiapom - nome dunha estrela non identificada (posiblemente Altair), que se
pon pola mañá no momento da preparación dos xardíns (xullo)</li>
	<li>Koraiapom - nome dunha estrela non identificada (posiblemente Rigel), que
está en setembro pola mañá preto do cenit</li>
	<li>Kwankaio: nome dunha estrela non identificada (posiblemente Procyon), que
sobe en febreiro pola mañá</li>
</ul>

<h3>Ligazóns externas</h3>
<ul>
<li>Proxecto <a href="http://dominicweb.eu/en/vanuatu-sky/">Vanuatu Sky</a> que
inclúe datos Netwar noutras linguaxes de Vanuatu</li>
<li><a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Lenakel_language">Netwar language en
Wikipedia</a></li>
</ul>

<h3>Autores</h3>
<p>A esta cultura do ceo contribuíu <i>Dominik M. Ramík</i>. Web: <a
href="http://dominicweb.eu">dominicweb.eu</a>, e-mail: <a
href="mailto:dominik.ramik@seznam.cz">dominik.ramik@seznam.cz</a>.</p>
<p>Anciáns das comunidades locais de Tanna, que contribuíron co seu coñecemento
ancestral a este proxecto: Jimmy Napip de Ikumhala, Lomai Tain de Ielkes,
Sylvano Kapalu de Ipai, Iawilu Naumusapen de Lowkweria, Kasékasé de Imapul,
Nausien de Lamlu, Pierrot Nako Yaru de Lowanatom , Joe Natuman de Lowkweria.</p>
