Innhald
Innhaldsliste 🔎︎

Eksponentiell utjamning er ein metode for å glatta ut reelle verdiar i tidsseriar kunna føreslå moglege framtidige verdiar.

Eksponentiell trippelutjamning (Exponential Triple Smoothing (ETS)) er ei samling algoritmar der både trend og periodiske (sesongavhengige) påverknader vert rekna med. Eksponentiell dobbelutjamning (Exponential Double Smoothing (EDS)) liknar på ETS, men tek ikkje med periodiske påverknadar. EDS lagar lineære prognoser.

Du kan finne meir om dette på Wikipedia on Exponential smoothing algorithms

mål (obligatorisk): Ein dato, klokkeslett, ein talverdi eller talområde. Datapunktet eller området som prognosen skal reknast ut frå.

verdi (obligatorisk): Ei numerisk liste eller eit område. verdiar er dei historiske verdiane som du ønskjer å bruka for å lage prognose for dei neste punkta.

tidslinje (obligatorisk): Ei numerisk liste eller eit område. Tidslinjeområdet (x-verdiane) for dei historiske verdiane.

Tidslinja treng ikkje vera sortert, funksjonen vil sortera ho for utrekningane.
Verdiane i tidslinja må ha same avstand i stega.
Dersom stega ikkje er konstante i den sorterte tidslinja, vil funksjonen returnere feilen #TAL!.
Dersom områda for både tidslinja og dei historiske verdiane er av ulike storleikar, vil funksjonen returnere feilen #I/T.
Dersom tidslinja inneheld mindre enn 2 dataperiodar, vil funksjonen returnera feilen #VERDI!.

datafullføring (valfri): Ein logisk verdi SANN eller USANN, tala 0 eller 1 med 1 (SANN) er standard. Verdien 0 (USANN) vil leggja til manglande punkt med null som historisk verdi. Verdien 1 (SANN) vil leggja til manglande punkt som ein interpolert verdi mellom nabopunkta.

Sjølv om tidslinja må ha ein konstant stegavstand mellom datapunkta, kan funksjonen arbeida med opp til 30 % manglande punkt. Dei manglande punkta vert lagt til.

samandrag (valfri): Ein talverdi frå 1 til 7 med 1 sett som standard. Verdien viser kva samandragsmetode som vert brukt:

Samandrag | Funksjon
--- | ---
1 | GJENNOMSNITT (AVERAGE på engelsk)
2 | TAL.PÅ (COUNT på engelsk)
3 | TAL.PÅA (COUNTA på engelsk)
4 | MAKS (MAX på engelsk)
5 | MEDIAN (MEDIAN på engelsk)
6 | MIN (MIN på engelsk)
7 | SUMMER

Sjølv om tidslinja må ha ein konstant stegavstand mellom datapunkta, vil funksjonen dra saman fleire punkt med det same tidsstempelet.

stat_type (obligatorisk): Ein talverdi frå 1 til 9. Verdien bestemmer kva statistikkar som skal returnerast for dei gjevne verdiane og x-området.

Dette er statistikkane som kan returnerast:

stat_type | Statistikk
--- | ---
1 | Alfa utjamningsparameter for ETS-algorimen (base)
2 | Gamma utjamningsparameter for ETS-algorimen (trend)
3 | Beta utjamningsparameter for ETS-algorimen (periodisk avvik)
4 | Gjennomsnitt for absolutt skalert feil (MASE). Eit mål på kor nøyaktig prognosen er.
5 | Symmetrisk gjennomsnitt for absolutt prosentvis feil (SMAPE). Ei grannsemdsmåling basert på prosentvise feil.
6 | Gjennomsnitt for absolutt feil (MAE). Eit mål på kor nøyaktig prognosen er.
7 | Rota av middeltalet av kvadratiske avvik (RMSE) - ei måling av skilnadar mellom estimerte og observerte verdiar.
8 | Steglengda på den oppdaga tidslinja (x-området). Når den oppdaga steglengda er i månadar/kvartal/år, vert steglengda sett i månadar, elles i dagar dersom steglengda er i datoar eller klokkeslett. I alle andre tilfelle numerisk.
9 | Talet på prøver i perioden. – Dette er det same som argumentet periodelengd eller det utrekna talet i tilfelle argumentet periodelengd er sett til 1.

tiltru (nødvendig): Ein talverdi mellom 0 og 1 (eksklusiv). Standard er 0,95. Ein verdi som indikerer kor truverdig det utrekna prognoseintervallet er.

Dersom verdiane er <= 0 eller >= 1 vil funksjonen returnera feilen #TAL!.

periodelengd (valfri): Ein talverdi >=0. Standard er 1. Eit positivt heiltal viser talet på prøver i ein periode.

Er verdien 1 viser dette at Calc skal avgjerda talet på prøver i perioden automatisk.
Er verdien 0, vert prognosen rekna ut med ADS-algoritmer.
For alle andre positive verdiar vert prognosen rekna ut med ETS-algoritmer.
Er verdien ikkje eit positivt heiltal, vil funksjonen returnera feilen #TAL!.

prognose = basisverdi + trend * ∆x + periodisk_avvik

prognose = (basisverdi + trend * ∆x) * periodisk_avvik

#### Eksempel

Tabellen nedanfor inneheld ei tidslinje og verdiane som høyrer til denne:

| A | B
1 | Tidslinje | Verdiar
--- | --- | ---
2 | 01/2013 | 112
3 | 02/2013 | 118
4 | 03/2013 | 132
5 | 04/2013 | 100
6 | 05/2013 | 121
7 | 06/2013 | 135
8 | 07/2013 | 148
9 | 08/2013 | 148
10 | 09/2013 | 136
11 | 10/2013 | 119
12 | 11/2013 | 104
13 | 12/2013 | 118