USB flash installation medium (Türkçe) - ArchWiki

Jump to content
Toggle the table of contents

# USB flash installation medium (Türkçe)

8 languages

- Deutsch
- English
- Español
- Français
- 日本語
- Português
- Русский
- 中文（简体）

From ArchWiki
Çeviri Durumu: Bu makale, USB flash installation medium makalesinin çevirisidir. Son çeviri tarihi (yıl-ay-gün şeklinde): 2024-05-19. Eğer makalenin İngilizce sürümünde değişiklik yapılmış ise çevirinin senkronize edilmesine yardımcı olabilirsiniz. Çevirmenliğe dair bilgi edinmek için Telegram grubumuzu ziyaret edebilirsiniz. Çevrilmiş tüm makelelere buradan erişebilirsiniz.

İlgili makaleler

- CD Burning
- Archiso
- Multiboot USB drive

Bu sayfa bir Arch Linux Kurulum USB diskinin (flaş disk, flaş bellek şeklinde de bildiğimiz araç) nasıl oluşturulabileceği üzerine, çeşitli işletim sistemlerinde kullanılabilecek yöntemlerden bahseder. Kurulum ortamı hem BIOS'u hem de UEFI'yı destekler. Bu öğreticinin sonucunda oluşacak olan şey Arch Linux'u kurmak için, sistem kurtarma işlemleri için ve diğer sistem bakım işlemleri için kullanabileceğiniz bir canlı USBdir. Canlı sistem `/` için Overlayfs kullandığından dolayı canlı sistemin kendisine yaptığınız tüm değişiklikler bilgisayar kapatıldığında sıfırlanacaktır.

Eğer bir USB diske tam bir Arch Linux kurulumu (kalıcı ayarlar ile) yapmak istiyorsanız, Install Arch Linux on a removable medium sayfasına bakın. Eğer Arch Linux USB diskinizi sistem kurtarma diski olarak kullanmak istiyorsanız chroot sayfasına bakın.

Aşağıdaki yönergelerden herhangi birini takip etmeden önce ISO dosyasını https://archlinux.org/download/ sayfasından indirin ve doğruluğunu test edin

## ISO'yu olduğu gibi kullanma (BIOS ve UEFI için)

Uyarı: Bu işlem, flaş diskinizdeki tüm verileri geri döndürülemez şekilde silecektir, bu sebeple yazma işlemini gerçekleştirmeden önce diskinizde önemli herhangi bir dosyanın bulunmadığından emin olun.
Not: Eğer ISO'yu, bir flaş disk veya SD card yerine bir sabit disk veya SSD'ye yazdırmak istiyorsanız, diskin mantıksal sektör boyutunun 2048 bayttan (ISO 9660) fazla olmadığından ve hizalanabildiğinden emin olun. Diğer bir deyişle ISO dosyası, 4Kn Advanced Format türünden bir diske yazılamaz.

### GNU/Linux'da

#### Başlıca komut satırı araçlarını kullanarak

Kullanılacak araçlar coreutils (base meta-paketinden çekilen) paketinin bir parçası olduğu için bu yöntem kolaylığı ve evrensel ulaşılabilirliği sebebiyle önerilir.

USB diskinin ismini `ls -l /dev/disk/by-id/usb-*` ile bulun ve `lsblk` komutu ile bağlı (mounted) olmadığını doğrulayın.

Aşağıdaki komutlardan herhangi birini `/dev/disk/by-id/usb-Benim_flash_diskim` şeklindeki yerleri kendi USB diskinizin adı ile değiştirerek (ör. `/dev/disk/by-id/usb-Kingston_DataTraveler_2.0_408D5C1654FDB471E98BED5C-0:0`) giriniz. (Disk bölüm numarası girmeyiniz, yani `/dev/disk/by-id/usb-Kingston_DataTraveler_2.0_408D5C1654FDB471E98BED5C-0:0-part1` veya `/dev/sdb1` benzeri bir şey kullanmayınız)

- cat(1) komutunu kullanarak:

      # cat dizin/yolu/archlinux-sürüm-x86_64.iso > /dev/disk/by-id/usb-Benim_flash_diskim

- cp(1) komutunu kullanarak:

      # cp dizin/yolu/archlinux-sürüm-x86_64.iso /dev/disk/by-id/usb-Benim_flash_diskim

- dd komutunu kullanarak:

      # dd bs=4M if=dizin/yolu/archlinux-sürüm-x86_64.iso of=/dev/disk/by-id/usb-Benim_flash_diskim conv=fsync oflag=direct status=progress

- tee komutunu kullanarak:

      # tee < dizin/yolu/archlinux-sürüm-x86_64.iso > /dev/disk/by-id/usb-Benim_flash_diskim

- pv komutunu kullanarak:

      # pv dizin/yolu/archlinux-sürüm-x86_64.iso > /dev/disk/by-id/usb-Benim_flash_diskim

Bu yöntemler hakkındaki karşılaştırmaları [1] ve [2] bağlantılarına tıklayarak inceleyebilir ve dd'nin neden en uyumsuz yol olabileceği hakkında bilgi alabilirsiniz.

İpucu:

- İlgili komutun ardından `sync` komutunu kök izni ile çalıştırmak, verilerin diske tamamen yazılmasını ve diski çıkarmadan önce verilerin arabellekte kalmamasını sağlar.
- Eğer Arch ISO, USB'yi UEFI modunda çalıştırırken takılı kalıyor veya yüklenemiyor ise kurulum ortamı oluşturma sürecini bir veya birden fazla kez tekrarlamanız tavsiye edilir. Eğer işe yaramıyorsa anakartınızın yazılımını güncellemeniz gerekiyor olabilir.

Not: Diski, Arch ISO'yu kullandıktan sonra genel amaçlar için kullanılabilir boş bir diske geri çevirmek için ISO 9660 dosya sistemi imzasının kaldırılması gerekir. Bunun için yeniden bölümlendirme ve yeniden biçimlendirme yapmadan önce bu komutu kök izni ile çalıştırın: `wipefs --all /dev/disk/by-id/usb-Benim_flash_diskim`

#### KDE ISO Kalıbı Yazıcısı'nı kullanarak

KDE ISO Kalıbı Yazıcısı, isoimagewriter paketi ile indirilebilir. Aynı zamanda Windows'ta da kullanılabilir. Program açıldıktan sonra USB disk otomatik olarak algılanır ve ilgili ISO dosyasını seçmeniz gerekir. Dosyanın doğruluğundan emin olmak için .sig uzantılı bir imza dosyasının kullanılması önerilir ancak bu aşama "Oluştur" butonuna basarak atlanabilir.

#### GNOME Disks'i (Diskler) kullanarak

GNOME masaüstü ortamı barındıran Linux dağıtımları nautilus ve gnome-disk-utility programlarını kullanarak kolayca kurulum ortamı oluşturabilirler. .iso dosyasına sağ tıklayıp Disk Görüntü Yazıcısı ile Açın seçeneğine tıklayın. GNOME Disk Utility açıldığında Hedef olarak takmış olduğunuz flaş belleği seçip Geri yüklemeyi başlat butonuna tıklayın.

#### MultiWriter kullanarak

gnome-multi-writer; kolay, GTK3 temelli, görsel arayüze sahip, ISO dosyasını bir veya birden fazla USB cihaza yazabilen bir araçtır.

#### Kindd kullanarak

Kindd, Qt temelli, komut satırı aracı olan dd için görsel önyüzüdür (frontend). kinddAUR AUR paketiyle erişilebilir.

#### Popsicle kullanarak

Popsicle, PopOS geliştirici ekibi tarafından yazılmış, birden fazla USB cihazına paralel olarak ISO dosyası yazmaya yarayan bir araçtır. Rust ile yazılmıştır ve arayüzü GTK'dır. popsicleAUR AUR paketiyle erişilebilir.

#### SUSE Studio ImageWriter kullanarak

SUSE Studio ImageWriter, OpenSUSE geliştirici ekibi tarafından yazılmış Qt temelli bir araçtır. imagewriterAUR adıyla ulaşılabilir.

#### xorriso-dd-target kullanarak

xorriso-dd-target, (libisoburn paketiyle edinilebilir), yanlış bir cihaz üzerine yazma riskini düşürmek amacıyla yazılımış bir kabuk betiğidir (shell script). Aracı en güvenli modda kullanmak için `-plug_test` seçeneği (flag) kullanılabilir. sudo ile kök izni alabilen bir sıradan kullanıcı şu komutu kullanabilir:

    $ xorriso-dd-target -with_sudo -plug_test -DO_WRITE -image_file archlinux-sürüm-x86_64.iso

Detaylar için xorriso-dd-target(1) sayfasına bakın.

#### USBImager kullanarak

USBImager, sıkıştırılmış disk yansımalarını doğrulayıp USB disklere yazan, yedekler oluşturan, grafiksel arayüze sahip çok platformlu bir araçtır. usbimagerAUR paketiyle ulaşılabilir hâldedir.

### Windows'ta

#### KDE ISO Kalıbı Yazıcısı'nı kullanarak

KDE ISO Kalıbı Yazıcısı .exe olarak isoimagewriter sayfasından indirilebilir. Program açıldıktan sonra USB disk otomatik olarak algılanır ve ilgili ISO dosyasını seçmeniz gerekir. Dosyanın doğruluğundan emin olmak için .sig uzantılı bir imza dosyasının kullanılması önerilir ancak bu aşama "Oluştur" butonuna basarak atlanabilir.

#### win32diskimager kullanarak

win32diskimager görsel arayüzlü, USB disklere ve SD/CF kartlara imaj yazdırmaya yarayan bir başka araçtır. Aracı açtıktan sonra ISO kalıbını, ve hedef olarak da USB diskinizin harfini seçerek (eğer diskinize harf atanmamışsa başta harf atamanız gerekebilir) kurulum ortamını kolayca cihazınıza yazabilirsiniz.

#### USBwriter kullanarak

Bu yöntem karışık bazı yönergeler gerektirmeyip Linux'ta bulunan `dd` gibi oldukça kolay bir yöntemdir. Arch Linux ISO'sunu indirip yönetici yetkileri ile USBwriter'ı çalıştırıp, gerekli ayarlamaları yapıp USB diskinize ISO dosyasını yazdırabilirsiniz.

#### USBImager kullanarak

USBImager, sıkıştırılmış disk yansımalarını doğrulayıp USB disklere yazan, yedekler oluşturan, grafiksel arayüze sahip çok platformlu bir araçtır.

#### Rufus kullanarak

Rufus çok amaçlı bir USB ISO yazıcısıdır. Görsel kullanıcı arayüzü sunar. USB diskiniz doğru bir şekilde biçimlendirilmemişse bile kurulum ortamına uygun şekilde biçimlendirip diskinizi hazırlayabilir.

Kısaca Arch Linux ISO'sunu seçin, sonrasında kurulum ortamını oluşturmak istediğiniz USB diski seçin ve BAŞLAT'a tıklayın.

Not: Eğer USB diskiniz ISO modunu kullanırken doğru bir şekilde önyüklenmiyorsa DD İmajı modu kullanılabilir. Bu moda geçmek için Disk Bölüm Düzeni menüsünden GPTyi seçin ve BAŞLAT butonuna tıkladığınızda DD İmajı modunu seçin.
İpucu: Kalıcı depolama alanı için ek bölüm eklemek istiyorsanız programdaki kaydırma çubuğunu kullanabilirsiniz. Kalıcı bölüm özelliği; Hedef Sistem menüsünden BIOS veya UEFI, Disk Bölüm Düzeni menüsünden de MBR seçeneklerinin seçilmesi durumunda kullanılabilmektedir.

#### Cygwin kullanarak

Cygwin kurulumunuzun `dd` paketini içerdiğinden emin olun.

Kurulum kalıbı dosyasını ev dizinine getirin:

    C:\cygwin\home\Kullanıcı\

Cygwin'i yönetici olarak çalıştırın (Cygwin'in donanıma erişebilmesi için gereklidir). Kalıbı USB diskinize yazdırmak için şu komutu kullanın:

    dd if=archlinux-sürüm-x86_64.iso of=\\.\x: bs=4M

Burada `archlinux-sürüm-x86_64.iso`, `cygwin` dizininden başlayarak ISO kalıbına giden dizin yolunu ifade eder, ayrıca `\\.\x:` şeklinde belirtilen seçenekteki `x` yerine de USB diskinize tanımlanmış olan harfi girmeniz gerekmektedir.

Cygwin 6.0'da, doğru disk bölümünü bulmak için şu komut girilebilir:

    cat /proc/partitions

Bu komutun çıktısından elde edeceğiniz bilgi ile ISO dosyasını diske yazabilirsiniz. Örneğin:

    dd if=archlinux-sürüm-x86_64.iso of=/dev/sdb bs=4M

#### Windows için dd kullanarak

Windows için GPL lisanslı bir dd bulunmaktadır, programa http://www.chrysocome.net/dd adresinden ulaşabilirsiniz. Bu yöntemin Cygwin üzerinden dd kullanmaya kıyasla avantajı, indirme boyutunun çok daha düşük olmasıdır. Yukarıda Cygwin için belirtilmiş yolun aynısını kullanarak yazdırma işlemini gerçekleştirebilirsiniz.

Başlamak için, Windows için dd'nin en son sürümün indirin. İndirmiş olduğunuz arşivi `İndirilenler` klasöründe veya başka bir yerde çıkarın.

Komut İstemi programını yönetici olarak çalıştırın ve (`cd` komutu ile) `İndirilenler` dizinine girin.

Eğer Arch Linux ISO'nuz başka bir yerde bulunuyorsa `cd`'ye tam konumu girmeniz gerekebilir. Kolaylık olması için Arch Linux ISO'sunu, çalıştırılabilir dd dosyası ile aynı konuma koyabilirsiniz. Komutun basitçe kullanım şekli şu şekilde görünecektir:

    # dd if=archlinux-sürüm-x86_64.iso od=\\.\x: bs=4M

Not: Windows disk harfleri belli bölümleri ifade eder. Windows için dd, diskteki bölümleri seçmek yerine tüm diski seçmek için `od` parametresini sunmaktadır ve yukarıdaki komutta da kullanılmıştır. Ancak bilinmesinde fayda var ki bu seçenek sadece Windows için dd'ye aittir ve başka dd çeşitlerinde bulunmaz.

#### flashnul kullanarak

flashnul bir taşınabilir belleğin (USB bellek, IDE-Flash, SD kart, MMC kart, Memory Stick, SmartMedia kart, XD kart, CompactFlash gibi) işlevselliğini ve bakımını teyit etmek için kullanılabilecek bir araçtır. Aynı zamanda ISO yazdırmak için de kullanılabilir.

Komut istemini açın, flashnul programını `-p` bayrağı ile çağırın ve hangi dizinin USB diskinize ait olduğunu saptayın:

    C:\>flashnul -p

    Avaible physical drives:
    Avaible logical disks:
    C:\
    D:\
    E:\

Hangi cihazın sizin diskiniz olduğu saptadıktan sonra kurulum kalıbını USB diskinize yazabilirsiniz, bunun için diskinze ait dizini ve `-L` ile kalıba giden yolu girmeniz gerekecektir:

    C:\>flashnul E: -L kalıba\giden\yol\archlinux-sürüm-x86_64.iso

Diskinize kurulum kalıbının verilerini yazmaya emin olduğunuzda, "yes" yazın ve yazma işlemi için biraz bekleyin. Eğer "access denied" yani "erişim reddedildi" hatası alıyorsanız açık olan tüm "Dosyalarım" yani explorer.exe programını kapatın

Not: Komut istemini yönetici olarak çalıştırmanız gerekmektedir, aksi takdirde flashnul düzgün çalışmayacak ve veriler diskinize tam olarak yazdırılmayacaktır.

### macOS'te

#### macOS için dd kullanarak

Öncelikle USB diskinizi tanımlamanız gerekmektedir. `/Applications/Utilities/Terminal` dizinini açın ve aşağıdaki komut ile tüm depolama cihazlarını listeleyin:

    $ diskutil list

USB cihazınız `/dev/disk2 (external, physical)` gibi bir şekilde gözükecektir. Bu cihazlardan hangisinin sizin cihazınız olduğunu anlamak için ismini ve boyutunu kontrol edebilirsiniz. Seçtiğiniz cihazın içerisindeki tüm veriler silineceği için doğru cihazı seçmiş olduğunuzdan emin olun ve buradan sonraki komutlarda `/dev/diskX` şeklinde belirtilmiş olan yer tutucularında X'i yani disk numarasını kendinizinki ile değiştirin.

macOS'te USB diskler bilgisayara otomatik olarak bağlanır, ve `dd` ile blok yazma işlemine başlamadan önce diskin bağlantısını kesmeniz (fiziksel anlamda çıkarmak değil, yazılımsal anlamda bağlantıyı kesmeniz) gerekir. Bunun için Terminal uygulamasını açın ve şu komutu girin:

    $ diskutil unmountDisk /dev/diskX

Şimdi ise ISO kalıbını cihaza kopyalayın.

Not:

- BSD'den türetilmiş `dd`, yani macOS'te bulunan `dd` küçük harfli `m` son eki kullanır. Bu kullanım şekli, bu makalenin başka bir bölümünde de kullanılan GNU'ya ait olan `dd` ile farklılık gösterir.
- `dd` komutu, Linux'takiyle benzer özelliklere sahiptir ancak 'disk' parametresinden önce girilen 'r' harfi "raw" modda transfer gerçekleştirir ve işlemin daha da hızlı olmasını sağlar
- macOS'in yeni sürümlerinde dd komutu, ilerleme durumunu gösteren `status=progress` parametresini destekler. Bununla birlikte ilerleme durumunu aşağıda gösterildiği üzere elle de görüntülenebilir.

    # dd if=path/to/archlinux-sürüm-x86_64.iso of=/dev/rdiskX bs=1m

Komut sessiz bir şekilde çalışacaktır. İlerlemeyi görüntülemek için, `Ctrl+t` tuşuna basarak SIGINFO gönderin. Unutmayın ki `diskX` burada `s1` son ekini içermemelidir yoksa USB cihazınız sadece UEFI modda açılacaktır ve Legacy (eski) modda açılmayacaktır. İşlem tamamlandığında macOS diskin cihaz tarafından okunamadığı hakkında bir uyarıda bulunacaktır. Yoksay seçeneğine tıklayın. Uyarıya dikkate almanıza gerek yoktur ve USB cihazınız önyüklenebilir olacaktır.

#### USBImager kullanarak

USBImager, sıkıştırılmış disk yansımalarını doğrulayıp USB disklere yazan, yedekler oluşturan, grafiksel arayüze sahip çok platformlu bir araçtır.

### Android'de

#### EtchDroid kullanarak

EtchDroid, Android için bir OS (işletim sistemi) kalıbı yazdırıcısıdır. Android 5'ten itibaren kök izni gerektirmeden çalışmaktadır. Herhangi bir problemle karşılaşmanız durumunda GitHub depolarına göz atın.

Arch Linux yükleyicisi oluşturmak için öncelikle ISO kalıbını Android cihazınıza indirin. USB diskinizi cihazınıza bağlayın, eğer gerekiyorsa USB-OTG adaptörü kullanabilirsiniz. EtchDroid'i açın ve Ham kalıp veya ISO dosyası yaz seçeneğine tıklayın, Arch ISO dosyasını seçin ve ardından USB diskinizi seçin ve son olarak USB API iznini onaylayın.

Eğer USB-OTG adaptörü kullanıyorsanız cihazınızı düz bir yüzeyde tutmanız tavsiye edilir. Çoğu USB-OTG adaptörü biraz oynaktır ve biraz hareket ettirildiğinde siz farkında olmadan çıkabilir.

## Elle biçimlendirme kullanarak

### BIOS ve UEFI

#### GNU/Linux'da

Bu yöntem kalıbı `dd` ile direkt olarak yazmaktan biraz daha karışıktır. Ama flaş diskinizde kullanılabilir veri depolama alanı bulundurabilmenizi sağlar. (yani ISO'yu belli bir bölüme kurup hâlihazırda bölümlendirilmiş bir cihazın diğer bölümlerinde değişiklik yapmadan)

Not: Bu kısımda hedef disk bölümü `/dev/disk/by-id/usb-Benim_flash_diskim-partn` şeklinde gösterilecektir. Yazıda sözü edilecek tüm ilgili komutlarda `Benim_flash_diskim` ve `n` değerlerini kendi sisteminizdekine göre değiştirin.

- Eğer hazırlamamışsanız `/dev/disk/by-id/usb-Benim_flash_diskim`'de bir bölümlendirme tablosu oluşturun.
- Eğer hazırlamamışsanız cihazda bir bölüm oluşturun. Oluşturduğunuz `/dev/disk/by-id/usb-Benim_flash_diskim-partn` bölümü FAT32 şeklinde biçimlendirilmelidir.
- USB flaş diskinizde bulunan bu FAT32 dosya sistemini bilgisayara bağlayın ve ISO kalıbının içindekileri bu dosya sistemine çıkartın. Örneğin şu şekilde:

    # mount /dev/disk/by-id/usb-Benim_flash_diskim-partn /mnt
    # bsdtar -x -f archlinux-sürüm-x86_64.iso -C /mnt

BIOS sistemler için gerekli olan Syslinux dosyaları `/mnt/boot/syslinux/`'a kopyalanmış durumdadır. FAT dosya sisteminin bağlantısını kesin, syslinux ve mtools paketlerini indirin ve bölümü önyüklenebilir hâle getirmek için aşağıdaki komutları girin:

    # umount /mnt
    # syslinux --directory boot/syslinux --install /dev/disk/by-id/usb-Benim_flash_diskim-partn
    # dd bs=440 count=1 conv=notrunc if=/usr/lib/syslinux/bios/mbr.bin of=/dev/disk/by-id/usb-Benim_flash_diskim

Not: Eğer `/dev/disk/by-id/usb-Benim_flash_diskim` GPT bölümlendirme tablosuna sahipse `mbr.bin`'i `gptmbr.bin` ile değiştirin. Detaylar için Syslinux (Türkçe)#Manuel Kurulum sayfasına bakın.

#### Windows'ta

Not:

- Elle biçimlendirirken, UEFI ile önyüklenecek ise hiçbir Önyüklenebilir USB Oluşturucu aracını kullanmayın. Yine elle biçimlendirirken Windows için ddyi kullanmayın.
- Aşağıdaki komutlarda X: ile belirtilen kısımları diskinizin harfi ile değiştirin.
- Aşağıdaki tüm komutlar komut isteminde yönetici olarak çalıştırılmalıdır.
- `>` şeklinde başlayan bölümler komut istemi girdi ekranını belirtir.

- Rufus USB bölümlendirici programını kullanarak USB diskinizi bölümlendirin ve biçimlendirin. Disk Bölüm Düzeni olarak BIOS ya da UEFI Bilgisayarlar için MBR Bölüm Düzeni'ni seçin ve dosya sistemi olarak da FAT32'yi seçin. "Açılış Diski Oluşturma Yöntemi" ve "Genişletilmiş Etiket ve Simge Dosyaları Oluştur" seçeneklerinin işaretini kaldırın.
- 7-Zip kullanarak USB diskinize ISO dosyasını çıkartın (ZIP dosyası çıkartır gibi).
- Resmî Syslinux 6.xx programını (binary, zip dosyası), https://www.kernel.org/pub/linux/utils/boot/syslinux/ sitesinden indirin ve indirmiş olduğunuz ZIP dosyasını çıkartın. Syslinux'un sürümü ISO kalıbında kullanılan ile aynı olmalıdır.

- Aşağıdaki komutu çalıştırın (Komut isteminde, yönetici olarak):

    > cd bios\
    > for /r %Y in (*.c32) do copy "%Y" "X:\boot\syslinux\" /y
    > copy mbr\*.bin X:\boot\syslinux\ /y

- Aşağıdaki komutları girerek Syslinux'u USB diskinize kurun (x64 tabanlı Windows türevleri için `win64\syslinux64.exe`'ü kullanın):

    > cd bios\
    > win32\syslinux.exe -d /boot/syslinux -i -a -m X:

Not:

- Sadece dosyaları kopyalamak önyüklenemeyen bir cihaz oluşmasına sebep olabilir: son komut Syslinux dosyalarını USB bölümünün VBR'sine kurar, bölümü MBR bölüm tablosunda "aktif/önyükleme" şeklinde ayarlar ve MBR önyükleme kodunu USB diske yazar.
- `-d` anahtarı kullanılırken *unix sistemlerindekine benzer yol ayracı (eğik çizgi) girilmesi gerekir.

### Sadece BIOS kullanımı için

#### GNU/Linux'da

##### USB-ZIP sürücüsü oluşturma

Bazı eski BIOS sistemleri için sadece USB-ZIP sürücüsünden önyükleme destekleniyor olabilir. Bu yol USB-HDD sürücüden önyükleyebilmenizi sağlamaktadır.

- syslinux ve mtools paketlerini resmî depolardan kurun.
- `ls /dev/disk/by-id/usb-*` ile USB diskinizi saptayın.

Buradan sonra elle biçimlendirme yöntemiyle devam edin. ZIP sürücülerinin çalışma şeklinden dolayı bölüm `/dev/disk/by-id/usb-Benim_flash_diskim-part4` şeklinde gösterilebilir.

Not: FAT32 olarak biçimlendirmeyin, FAT16 olarak bırakın.

### Sadece UEFI kullanımı için

Sadece UEFI ile önyükleme durumunda; ISO'nin içindeki dosyaları, FAT şeklinde biçimlendirilmiş bir USB diske kopyalamanız yeterli olacaktır.

Tüm UEFI sistemler sorunsuz bir şekilde, USB flaş disklerin herhangi bir FAT bölümünü önyükleyebileceğinden dolayı bu yöntem, sürücüde bir EFI sistem bölümü oluşturmayı gerektirmez. En uyumlu yöntem, `0c` "W95 FAT32 (LBA)" tipinde, tek aktif (önyüklenebilir) birincil bölüm barındıran bir MBR bölümlendirme tablosu olacaktır. [3]

İpucu: Secure Boot, özel anahtarlar ile yapılandırılmış ise hangi dosyaların imzalanması gerektiğine dair bilgi edinmek için Secure Boot#Sign the official ISO with custom keys makalesine göz atın.

#### GNU/Linux'da

Bu yöntem yukarıda da bahsedildiği gibi ISO kalıbındaki dosyaları USB diske çıkarmak şeklindedir.

1. Eğer yapmamışsanız, cihazda, `/dev/disk/by-id/usb-Benim_flash_diskim`'te bir bölümlendirme tablosu ve bir bölüm (`/dev/disk/by-id/usb-Benim_flash_diskim-partn`) oluşturun.
2. Eğer yapmamışsanız bölümü FAT32 şeklinde biçimlendirin:

       # mkfs.fat -F 32 /dev/disk/by-id/usb-Benim_flash_diskim-partn

3. FAT32 dosya sistemini bağlayın:

       # mount /dev/disk/by-id/usb-Benim_flash_diskim-partn /mnt

4. ISO kalıbını bağlı dosya sisteminde çıkarın:

       # bsdtar -x -f archlinux-sürüm-x86_64.iso -C /mnt

5. FAT32 dosya siteminin bağlantısını kesin.

#### Windows'ta

Bu yöntem ISO imajındaki dosyaları USB flaş diske kopyalamak şeklindedir.

1. USB diski bölümlendirin ve FAT32 şeklinde biçimlendirin.
2. `archlinux-version-x86_64.iso` dosyasına sağ tıklayın ve Bağla deyin.
3. Bağlamış olduğunuz ISO dosyası DVD sürücüsü şeklinde gözükecektir, DVD sürücüsünü dosya gezgininde açın ve içindeki tüm dosyaları USB diskinize kopyalayın.
4. Kopyalama işlemi bittiğinde, DVD sürücüsüne sağ tıklayın ve Çıkar deyin.
5. USB diskinizi çıkarın.

#### macOS'te

Ne DiskImageMounter ne de Disk İzlencisi isohybrid ISOlarını bağlayamaz, ancak macOS libarchive kütüphanesini bünyesinde barındırdığı için ISO dosyası, bsdtar komutu ile flaş diske çıkartılabilir.

1. Eğer yapılmamışsa, USB diski bölümlendirin ve Disk İzlencisi'ni kullanarak FAT32 şeklinde biçimlendirin.
2. İlgili disk bölümünü bağlayın.
3. Terminal uygulamasını açın ve bsdtar komutunu kullanarak ISO imajını, bağladığınız dosya sistemine çıkartın:

       $ bsdtar -x -f archlinux-sürüm-x86_64.iso -C /Volumes/flaş-diskin-adı

4. Bittiğinde USB diskin bağlantısını kesip çıkarın.

## Çoklu önyüklemeli USB disk kullanarak

Bu yöntem tek USB diskten birden çok ISO dosyasını, archiso dahil, önyükleyebilmenizi sağlar. Yine bu yöntemde eski bir ISO'yu yenisi ile değiştirmek çoğu diğer yöntemden daha kolaydır. Multiboot USB drive sayfasına bakın.

### ventoy kullanarak

Ventoy açık kaynak kodlu, ISO/WIM/IMG/VHD(x)/EFI dosyaları ile önyüklenebilir USB disk oluşturma aracıdır. Ventoy ile diski tekrar tekrar biçimlendirmenize gerek yoktur, kaynak olarak kullanacağınız dosya kalıplarını USB diskinize atmak önyükleyebilmeniz için yeterli olacaktır. Ventoy önyükleme için bir menü sunacağı için tek seferde birden fazla kalıp dosyasını diskinize kopyalayabilirsiniz. ventoy-binAUR olarak AUR'da mevcuttur.

Not: 1.0.98'den önceki Ventoy sürümlerinde `archlinux-2024.05.01-x86_64.iso` imajının çalışması için GRUB2 modunda çalıştırılması gerekir.

### Windows'ta

#### Kurulum ortamını RAM'den yükleme

Bu yöntem Arch Linux ISO kalıbını tamamen RAM'de çalıştırmak için Syslinux ve bir Ramdisk (MEMDISK) kullanır. Bu süreçte tüm ISO RAM'den çalışacağı için sisteminizin yeterli miktarda RAM'e sahip olduğundan emin olmalısınız. En az 500MB ile 1GB arası bellek MEMDISK temelli bir Arch Linux kurulumu için yeterli olacaktır.

Sistem gereksinimleri ve MEMDISK hakkındaki bilgiler için Kurulum Rehberi'ne ve bu sayfaya bakabilirsiniz. Referans olması için bu forum konusunu inceleyebilirsiniz.

İpucu: Bu yöntemi kullanırken kurulum ortamı yüklemeyi tamamladığında isterseniz diski çıkarabilir ve başka bir makinede bile kullanabilirsiniz. MEMDISK özelliğinden yararlanmanın sunduğu bir diğer avantaj ise Arch Linux'u kurulum yapmak için bağladığınız diske kurabilmenizi sağlamaktır.

##### USB flaş sürücüsünü hazırlama

USB flaş diski FAT32 şeklinde biçimlendirerek başlayın. Ardından yeni biçimlendirmiş olduğunuz diskte aşağıdaki klasörleri oluşturun.

- `Boot`
  - `Boot/ISOs`
  - `Boot/Settings`

##### Gerekli dosyaları USB diske kopyalama

Önyüklemek istediğiniz ISO dosyalarını `Boot/ISOs` klasörüne kopyalayın. Sonrasında syslinux'un en son sürümünü buradan indirip ilgili dosyaları aşağıdaki dizinlere çıkartın:

- `./win32/syslinux.exe` dosyasını sisteminizin Masaüstü'ne veya İndirilenler'ine
- `./memdisk/memdisk`'i, USB diskinizdeki `Settings` klasörüne

##### Yapılandırma dosyasını oluşturma

Gerekli dosyaları kopyaladıktan sonra USB diskinizde /boot/Settings klasöründe `syslinx.cfg` dosyası oluşturun.

Not: `INITRD` satırında `ISOs` klasörüne kopyaladığınız ISO dosyasının isminin aynısını kullandığınıza emin olun.

    /Boot/Settings/syslinux.cfg

    DEFAULT arch_iso

    LABEL arch_iso
            MENU LABEL Arch Setup
            LINUX memdisk
            INITRD /Boot/ISOs/archlinux-sürüm-x86_64.iso
            APPEND iso

Daha fazla bilgi için Syslinux makalesine bakın.

##### Son adımlar

Son olarak, `syslinux.exe`'nin bulunduğu konumda `*.bat` dosyası oluşturun ve çalıştırın (Windows 7 veya Vista kullanıyorsanız yönetici olarak çalıştırın):

    C:\Kullanıcılar\kullaniciadi\Masaüstü\install.bat

    @echo off
    syslinux.exe -m -a -d /Boot/Settings X:

## Tavsiye edilmeyen yöntemler

Uyarı: Buradan sonra bahsedilecek olan yollar önerilmemektedir.

### etcher kullanarak

etcher, analitik takipçiler ve birinci taraf reklamlar barındırır. Daha fazla bilgi için [4], [5] ve [6] raporlarına bakabilirsiniz.

### Universal USB Installer kullanarak

- İndirme sayfası zararlı yazılımların indirilmesine sebep olabilecek sahte İndir butonları barındırıyor.
- Universal USB Installer ISO'yu olduğu gibi yazmadığı için BIOS sistemlerinde önyükleme gerçekleşmez veya hatalı bir şekilde gerçekleşir. Bunun sebebi syslinux ile alakalı bir sürüm uyuşmazlığıdır. Hatayla alakalı daha fazla bilgi için [7] forum başlığına bakın.
- Arch Linux kurulum kalıbının önyükleyicisi, ISO içeriklerinin `ARCH_YYYYXX` bölüm etiketinde bulunmasını bekler. Universal USB Installer dosya sistemi etiketini güncellemez veya önyükleyici yapılandırma dosyasını düzenlemez bu yüzden önyükleme yapılamaz.

### UNetbootin kullanarak

- UNetbootin ISO dosyasını olduğu gibi yazmaz bu yüzden BIOS ile önyükleme yapacak sistemlerde syslinux sürüm uyuşmazlığı yüzünden kurulum ortamı açılmaz.
- Arch Linux kurulum kalıbının önyükleyicisi, ISO içeriklerinin `ARCH_YYYYXX` bölüm etiketinde bulunmasını bekler. UNetbootin dosya sistemi etiketini güncellemez veya önyükleyici yapılandırma dosyasını düzenlemez bu yüzden önyükleme yapılamaz.

## Sorun giderme

### Cihaz gözükmüyor (Device does not show up)

Eğer `/dev/disk/by-label/ARCH_YYYYAA`'ın bağlanmamasından dolayı `device did not show up after 30 seconds` hatası alıyorsanız, Arch'ın bulabilmesi için USB diskinizin ismini `ARCH_YYYYMM` şeklinde değiştirmeyi deneyin. (e.g. `archlinux-2021.02.01-x86_64.iso` için `ARCH_202102`)

### Failed to set up loop devices: No such file or directory

`losetup: /run/archiso/bootmnt/arch/x86_64/airootfs.sfs: failed to set up loop devices: No such file or directory` hatası alıyorsanız USB 2.0 portunu kullanmayı deneyin. Örneğin bazı USB çoklayıcılarında USB 3.0 portları çalışmayabilir.

### Diğer hatalar

Başka hatalar alıyorsanız farklı bir USB disk kullanmayı deneyin. Yeni bir disk kullanmanın bazı durumlarda tüm sorunları çözdüğü görülmüştür.

## Ayrıca bakınız

- Gentoo:LiveUSB/Guide
- Fedora:How to create and use Live USB
- openSUSE wiki - SDB:Live USB stick

Category:

- Installation process (Türkçe)